Việc bệnh lý viêm mũi xoang tái đi tái lại hoài thì có ảnh hưởng gì trực tiếp đến sức khỏe tổng quát hay là sức khỏe tại chỗ của vùng mũi họng đó hay là không?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Tôi khẳng định ngay nó chắc chắn sẽ có nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân nếu như viêm xoang cứ tái đi tái lại. Mức độ nặng, nhẹ, tái phát của viêm xoang phụ thuộc nhiều vào độc tính của vi trùng, sức đề kháng của cơ thể, cách điều trị của mình có đúng hay không và phụ thuộc vào những bất thường trong cấu trúc của mũi. Nếu như bệnh nhân có những bất thường trong cấu trúc như vẹo vách ngăn, quá phát cuốn mũi là những yếu tố khiến cho bệnh dễ tái phát nhiều lần. Ngoài ra những độc tính vi trùng mà mình mắc phải và sức đề kháng của cơ thể con người, ví dụ như bệnh nhân có tiểu đường, giảm miễn dịch thì những cái đó rất dễ làm viêm xoang tái phát. Và viêm xoang tái phát có thể có rất nhiều biến chứng, như biến chứng tại chỗ và các biến chứng xa hơn. Tất cả các đối tượng đều có thể gặp, từ trẻ em cho đến người lớn. Viêm xoang ở trẻ em có thể có những biến chứng rất hay gặp, đó là viêm đường hô hấp dưới, ví dụ như viêm phế quản phổi, áp xe xoang sàng quanh hốc mắt, áp xe ổ mắt, thậm chí gây đến mù mắt. Ở người lớn cũng gặp rất nhiều biến chứng như viêm đường hô hấp dưới rồi những biến chứng nặng hơn nữa trên cơ thể bị tiểu đường như là viêm màng não, áp xe não. Nhìn chung, viêm xoang tái đi tái lại gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của bệnh nhân, bởi viêm xoang tái đi tái lại dễ làm cho bệnh nhân có các triệu chứng nhức đầu, chảy mũi, nghẹt mũi, khó thở làm giấc ngủ không ngon, gây ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung của bệnh nhân.

BS CKII Tô Văn Hiền:

Nói chung là bệnh viêm mũi xoang này tái phát rất nhiều, tỷ lệ tái phát cao. Nó thường rơi vào các khoảng thời gian thay đổi thời tiết, như từ mùa này chuyển sang mùa kia, mùa nóng chuyển sang mùa lạnh, nhất là vào mùa hè hay có những cơn mưa đầu mùa. Còn có rất nhiều yếu tố khác như ra đường bụi bặm, mình phải đeo khẩu trang kín vào, ăn uống như thế nào, nếu mình thường xuyên đi ăn nhậu, hút thuốc lá nhiều thì rất dễ bị bệnh và tái đi tái lại.

Thực tế chúng tôi ghi nhận bên cạnh điều trị nội khoa, nhiều bệnh nhân có chỉ định phải phẫu thuật viêm xoang. Đây cũng là chỉ định gây tranh cãi trong nhiều bệnh nhân, vì nhiều người nghĩ khi phẫu thuật là bệnh phải hết hẳn, đằng này không ít trường hợp phẫu thuật xong bệnh vẫn tái lại. Nhiều bệnh nhân dù có chỉ định phẫu thuật, nhưng vẫn lo sợ và không thực hiện chỉ định này.

ThS BS Võ Quang Phúc – PGĐ BV Tai Mũi Họng TP. HCM:

Trong khám hàng ngày, chúng tôi gặp rất nhiều bệnh nhân e ngại vấn đề phẫu thuật. Lý do họ đưa ra như thế này: Thứ nhất là do tin đồn, họ nghe từ các bệnh nhân khác nói là viêm mũi xoang đừng có mổ, mổ xong nó sẽ tái đi tái lại hoài, mổ đi mổ lại hoài như tôi chẳng hạn. Thứ hai là do tâm lý bệnh nhân, đặc biệt là những bệnh nhân sợ mổ.

Bên cạnh đó cũng có nhiều trường hợp chỉ định phẫu thuật xoang cần phải xem xét lại. Bởi khi bệnh nhân cầm chỉ định này đi hỏi bác sĩ khác thì người ta lại bảo là chưa cần. Sự lẩn quẩn chưa thật sự thống nhất này chính là nguyên nhân sâu xa, khiến cho mỗi khi có chỉ định phẫu thuật xoang, bệnh nhân thường cảm thấy bất an, lo lắng.

ThS BS Võ Quang Phúc – PGĐ BV Tai Mũi Họng TP. HCM:

Chúng tôi gọi là chỉ định quá rộng rãi, có những trường hợp không cần thiết phải phẫu thuật mà chỉ cần điều trị nội khoa, nhưng có 1 số nơi họ đều phẫu thuật cho bệnh nhân. Chúng tôi xin nhấn mạnh là: trong 100 người bệnh chỉ có 20 bệnh nhân cần phẫu thuật. Bây giờ, bệnh nhân không còn đơn thuần là bệnh nhân nữa, mà lại là khách hàng, là đối tượng để chúng ta cung cấp dịch vụ. Chúng ta phải giải thích rõ cho bệnh nhân trường hợp nào nên phẫu thuật, những lợi ích của phẫu thuật, và những trường hợp không cần phải phẫu thuật.

Đối với những bệnh, tuy không phải là bệnh nan y nhưng hay tái đi tái lại thì rất cần tiếng nói chung của cả đông y lẫn tây y. Như chúng ta đã biết, ở Việt Nam Đông Y cũng phát triển rất mạnh. Xin PGS. Nguyễn Thị Bay vui lòng cho biết riêng về mảng Đông Y thì sẽ xem bệnh viêm mũi xoang này là một dạng bệnh như thế nào và tiến hành điềutrị ra sao?

PGS. Nguyễn Thị Bay:

Đối với Đông Y, không có bệnh danh viêm mũi xoang. Tuy nhiên, vào những giai đoạn bắt đầu Y học cổ truyền phát triển thì có những tên bệnh danh mà chúng ta nghe rất lạ lẫm, tôi nghĩ cũng không cần thiết phải nêu ra. Bởi vì những từ ngữ đó để cho các thầy thuốc học và biết để tham khảo, cũng như học tập các kinh nghiệm xưa, người ta dùng các từ như tỵ quyên, tỵ cừu, tỵ nục,… để diễn tả tình trạng đang bàn ngày hôm nay, đó là các triệu chứng như hắt hơi, nhảy mũi, chảy mũi nước, nghẹt mũi, đau đầu, hay thậm chí có các biểu hiện toàn thân như sốt, mất ngủ,… Với những biểu hiện như vậy thì Y học cổ truyền có những phương pháp không dùng thuốc và dùng thuốc để điều trị.

Những phương pháp không dùng thuốc có như là châm cứu, xoa day ấn huyệt ở các vùng đầu mặt và một số vị trí theo kinh mạch có liên quan đến vùng đầu mặt để người thầy thuốc chọn lựa xoa day bấm huyệt. Các phương pháp không dùng thuốc khác như là xông hay là hít, rửa mũi ở bên ngoài. Ngoài ra, đối vơi phương pháp dùng thuốc thì dùng thuốc uống trong có những cái đi theo kinh nghiệm dân gian và dược lý Y học cổ truyền. Trong bối cảnh ngày hôm nay, nói về dược lý YHCT thì rất dài dòng và khó hiểu. Tuy nhiên, chúng ta hiểu rằng đối với Đông Y người ta rất quan trọng vấn đề “trị căn”, tức là trị gốc bệnh, và nếu gốc bệnh có hết rồi mới trị triệu chứng, giống như PGS Xuân Hùng lúc nãy có nói về cơ địa hay miễn dịch, hay những yếu tố toàn thân ảnh hưởng và cơ hội của những nguyên nhân bên ngoài tác động vào. Phương pháp dùng thuốc này, người ta kết hợp vừa điều trị gốc và vừa điều trị ngọn, một cách vắn tắt để dễ hiểu là dù sử dụng theo dược lý YHCT là dùng những cây cỏ có vị cay, tính ấm, tính ôn cho thể hàn, thể nhiệt,… và thành phần của những dược thảo này có  tác dụng chống dị ứng, chống viêm, kháng sinh, giảm đau, giãn cơ,… Khi chúng ta nói đến những từ ngữ đó thì rất gần gũi với đời thường và hiện nay có khá nhiều công trình nghiên cứu về các dược thảo này trong điều trị uống trong và bên ngoài. Bên ngoài có cách dùng thuốc để xông, để hít và rửa tại chỗ như Tây y vậy. Tóm lại, YHCT có phương pháp không dùng thuốc và dùng thuốc, có thể áp dụng vào để điều trị 1 bệnh lý mà chúng ta đang nói đến là lai rai như tai mũi họng, và một điều quan trọng nữa là YHCT người ta rất chú ý tới điều trị toàn thân, điều trị gốc bệnh.

Điều trị nội khoa đối với bệnh lý viêm mũi xoang, những dạng bệnh nào cần phải điều trị nội khoa?

PGS Đặng Xuân Hùng:

Chúng ta có 3 dạng, nhưng tựu chung lại là 2 dạng quan trọng nhất. Một là viêm mũi xoang không biến chứng, thứ 2 là viêm mũi xoang có biến chứng. Cho nên các bạn chú ý thử bệnh của mình có biến chứng gì hay chưa, thường thì có biến chứng vào ổ mắt, đau mắt, mắt mờ, người hay bị nhức đầu và có thể có những rối loạn về mặt tâm thần. Chúng ta xem thử từ khi chúng ta bị viêm xoang tới nay có gì khác lạ hay không? Ở vùng mắt, vùng đầu, nếu không có thì tức là viêm mũi xoang không có biến chứng. Vậy trong những trường hợp không biến chứng thì thường chúng ta sẽ điều trị nội khoa.

Thứ 2 nếu viêm mũi xoang có biến chứng, ví dụ như có polyp bên trong, khối u bên trong, nó ảnh hưởng tới mắt, làm cho mờ mắt , nhức mắt, đau mắt, chảy nước mắt, nhức đầu, tăng áp lực nội sọ,… thì chúng ta biết là có biến chứng. Vậy biến chứng đó thì phải phẫu thuật. Đứng về mặt nội khoa, có 2 vấn đề chính, 1 là phòng ngừa, tôi luôn luôn chủ trương “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Khi chưa mắc bệnh phải phòng ngừa, mắc bệnh rồi cũng phòng ngừa, mà khi mổ rồi cũng phỏng phòng ngừa. Phòng ngừa rất là quan trọng. Một ngày chúng ta có rất nhiều lượng không khí bay vô mũi, và chúng ta phòng ngừa đừng để cho nó bị nhiễm bẩn. Vậy thì đầu tiên ra đường cần có khẩu trang, quý bà con ra đường đeo khẩu trang thì đã lọc sạch được 50% những chất ô nhiễm trong không khí.

Đó là thứ nhất, thứ 2 là súc rửa mũi. Đi ngoài đường về có bị ô nhiễm, chúng ta về súc rửa thì sẽ giúp tẩy sạch, giống như ăn cơm xong thì phải rửa chén, nếu không thì mấy bữa sau sẽ bị nấm, bị mốc meo. Việc rửa chén thường xuyên là điều quan trọng, vậy súc rửa mũi cũng là điều quan trọng. Hai yếu tốt trên nếu được làm thường xuyên thì bệnh lý tai mũi họng sẽ giảm đi rất nhiều. Còn nếu đã bị bệnh thì xin các bạn hãy nhớ một điều là: Đừng tự ý ra ngoài mà mua thuốc, có một số ra tiệm thuốc tây nói tôi bị bệnh viêm xoang, cho thuốc bán thuốc rồi uống một cách vô tội vạ. Vì nguyên tắc điều trị bệnh là chúng ta phải uống cho đúng: đúng thuốc, đúng liều và đủ thời gian. Thời gian đúng để điều trị tối thiểu là 3 tuần. Chúng ta thường mau thuốc uống 2,3 bữa thấy đỡ thì lại thôi. Chính chuyện mua thuốc uống thấy đỡ đó nó làm cho các bạn bệnh nặng hơn nhiều và dần dần tiến tới viêm mũi xoang mạn, dẫn đến rất khó trị.

Nguyên tắc là khi nào có nhiễm trùng thì chúng ta mới sử dụng kháng sinh, chứ tự nhiên đi mua thuốc uống là không được, mà không phải vi trùng uống kháng sinh cũng không được. Một năm chúng ta có 4 đợt nhiễm siêu vi, 4 đợt đó gọi là cảm, cảm mà cứ uống kháng sinh vậy là mình tự hại mình. Những đợt đó không cần phải kháng sinh vì nó là siêu vi, uống kháng sinh hay không uống cũng không có tác dụng gì cả, tự nó sẽ giới hạn và tự hết. Khi nào có nhiễm vi trùng chúng ta mới sử dụng kháng sinh, và kháng sinh thì chúng ta phải dùng cho đầy đủ, cho đúng liều và đúng thời gian quy định. Như vậy, một là vệ sinh cá nhân phòng ngừa, hai là điều trị nội khoa sử dụng thuốc, thuốc ở đây súc rửa là quan trọng, nếu thật sự là nhiễm trùng do vi trùng chúng ta sử dụng kháng sinh, không do vi trùng không dùng kháng sinh. Ngoài ra bên cạnh đó chúng ta sử dụng nếu có hiện tượng viêm chúng ta sử dụng các loại kháng viêm corticoid và điều quan trọng nữa, thường xuyên làm là bệnh nhân đến với thầy thuốc viêm mũi xoang thường là sốt và nhức đầu. Vậy nên các thuốc sốt và giảm đau sẽ được bác sĩ kê toa, nhưng mà chỉ uống trong những ngày sốt và đau thôi, vừa hết sốt hết đau thì cũng cắt luôn, không uống nữa.

Phẫu thuật có được xem là giải pháp triệt để hay không?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Điều trị viêm mũi xoang chia ra 2 phương pháp chính đó là điều trị nội khoa và điều trị phẫu thuật. Tất cả các trường hợp viêm xoang thì chúng ta phải điều trị nội khoa trước và cái quan trọng cần phải nhớ nữa là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Điều trị nội khoa cũng tùy thể viêm xoang mà chúng ta tiến hành điều trị. Viêm mũi xoang dị ứng nếu có bội nhiễm do vi trùng thì mới dùng tới kháng sinh, điều trị có cả tại chỗ và toàn thân, tức là uống thuốc vào trong bao tử và thuốc đó sẽ đi khắp cơ thể. Còn tại chỗ như là xịt, nhỏ mũi, đó là các thuốc tại chỗ. Và chúng ta chỉ đặt vấn đề phẫu thuật những trường hợp mà điều trị nội khoa không hết, những trường hợp mà đã có polyp rồi, tái đi tái lại hoặc bệnh nhân có bất thường trong cấu trúc mũi như là vẹo vách ngăn, quá phát cuốn mũi, quá phát mỏm móc và những cấu trúc trong mũi gây ra viêm mũi xoang mạn tính. Khi nào xoang mũi của chúng ta thông thoáng thì sẽ không có hiện tượng viêm xoang. Mỗi xoang đều có những cái lỗ thông đổ ra mũi, người ta gọi đó là lỗ thông mũi xoang. Lỗ thông mũi xoang là để tất cả dịch tiết trong xoang theo sự đẩy của lông chuyển niêm mạc hô hấp trong xoang ra khỏi xoang, nếu như hoạt động bình thường thì sẽ không gây ra hiện tượng viêm mũi xoang nhưng bất cứ hiện tượng nào mà tắc nghẽn lỗ thông mũi xoang này thì thường sẽ gây ra sự tái đi tái lại và chúng ta phải giải quyết những cái tắc nghẽn đó thì mới cần đến phẫu thuật.

Phẫu thuật là giải pháp khi chúng ta điều trị nội khoa không hết nhưng không phải là giải pháp triệt để của viêm mũi xoang nếu như bệnh nhân có cơ địa viêm mũi xoang dị ứng. Viêm mũi xoang dị ứng thì chúng ta phải nghĩ đến yếu tố môi trường, những yếu tố phòng bệnh để bệnh không tái phát nhiều lần.

PGS Đặng Xuân Hùng:

Trước tiên, các bạn phải hiểu rõ, phẫu thuật mang lại điều gì cho chúng ta? Mục tiêu của phẫu thuật là gì? Thật ra như PGS Chung Thủy nói, giữa hố mũi và xoang chúng ta nó có đường thông, bây giờ nó bị nghẹt, nghẹt đường thông giống như nghẹt ống cống trong nhà mình vậy, thì chúng ta phải nhờ hầm cầu tới để hút. Vậy phẫu thuật cũng làm tương tự như vậy. Tức là phẫu thuật là làm thông cái đường thôi, chứ không làm gì hết. Phẫu thuật là lấy đi các mảnh vỡ, các mảnh bị tổn thương, biểu mô bị hoại tử, hút sạch sẽ các chất đọng ở bên trong và mở rộng đường đi từ lỗ mũi vào xoang, chỉ vậy thôi, chứ nó không hề giải quyết được một cách cơ bản. Xin mọi người nhớ cho, viêm mũi xoang là hiện tượng viêm, và phẫu thuật không giải quyết được hiện tượng viêm, chỉ là mở lỗ thông thôi. Cho nên phẫu thuật trong trường hợp mở rộng, và khi đã mở rộng rồi đừng nghĩ chúng ta sẽ hết bệnh, không có chuyện đó đâu mà khi mổ rồi chúng ta vẫn phải tiếp tục điều trị nội khoa, cũng là súc rửa. Tôi nói một cách đơn giản giống như là chúng ta nghẹt ống cống, thì chỉ có thông thoáng ống cống và tiếp tục phải chăm sóc ống cống đó bằng không nó sẽ nghẹt trở lại. Vì vậy, khẳng định phẫu thuật là mở rộng đường lỗ thông, chăm sóc hậu phẫu, tức là súc, rửa, lấy toàn bộ những cái niêm mạc hư. Đó là chìa khóa của thành công chứ không phải phẫu thuật.

Thưa bác sĩ, quy tắc chung của dùng kháng sinh, kháng viêm trong việc sử dụng đúng để chữa trị viêm mũi xoang và tác dụng của việc sử dụng sai của nó là như thế nào?

PGS Đặng Xuân Hùng:

Bất cứ thuốc nào cũng đều có tác dụng và tác dụng phụ. Nếu như kháng sinh mà chỉ là cảm cúm, nhiễm siêu vi thôi, không có vi khuẩn mà chúng ta lại sử dụng kháng sinh thì chúng ta đã lạm dụng kháng sinh. Không cần thiết mà vẫn sử dụng kháng sinh sẽ gây ra tình trạng rất dễ bị lờn thuốc. Vi trùng có thể kháng thuốc và sau các bệnh khác em sử dụng lại kháng sinh đấy nó sẽ bị mất tác dụng. Ngoài ra, chúng ta lại tốn tiền mua thuốc kháng sinh nữa là không cần thiết. Thuốc kháng sinh đó cũng là hóa chất, khi mà chúng ta đưa vào người mà không thật sự cần thiết thì cũng sẽ ảnh hưởng không tốt tới bao tử, gan, thận khi chúng ta sử dụng lâu dài. Kháng viêm cũng vậy, nếu chúng ta dùng những loại kháng viêm tại chỗ, có tác dụng tại chỗ thì đỡ ảnh hưởng toàn thân không? Và chọn lựa những kháng viêm không có tác dụng phụ, ảnh hưởng lên bao tử. Cho nên trong tất cả các chỉ định kháng sinh, kháng viêm thì phải được khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Dùng thuốc tây thì rất sợ bị tác dụng phụ, nếu dùng thuốc từ thảo dược thì sử dụng thuốc có các thành phần nào mới hiệu quả và ít sợ tác dụng phụ nhất?

PGS Nguyễn Thị Bay:

Không phải dùng thuốc Đông Y là không có tác dụng phụ, nó vẫn có tác dụng phụ. Tuy nhiên số lượng có tác dụng phụ này ít hơn, chúng ta thấy rằng rau ăn dùng thuốc, thức ăn là thuốc, tất cả những sản phẩm như tỏi, tía tô, kinh giới đó là rau ăn hay gia vị thì có thể chúng ta dùng thoải mái, không có tác dụng phụ. Tuy nhiên một số thuốc, liều lượng cũng như thời gian sử dụng đều có chỉ định hết, thành ra chúng ta cũng thận trọng chứ không phải thảo dược là uống cả thúng không chết. Còn nếu uống cả thúng không chết có khi đó không phải là thuốc, bởi vì chúng ta hái không đúng vào lúc có hoạt chất, hay là ta hái không đúng, hoặc cây đó nó không có tác dụng điều trị mặc dù cũng giống vậy. Do đó, đối với việc điều trị dùng thảo dược chúng ta phải đến thầy thuốc để người ta cho, ngoại trừ những loại thực phẩm như rau ăn hay những thứ chúng ta thường sử dụng như gia vị (gừng, tỏi, nghệ, kinh giới, tía tô, bạc hà,…), thì đó là những thứ chúng ta có thể dùng thoải mái, trong đó cũng có những thành phần kháng sinh, kháng viêm, giúp cho các điều trị thông thường của đường mũi họng.

Nhân chị hỏi dùng những loại gì nó có tác dụng và tác dụng phụ như thế nào thì tôi xin trả lời: Khi mà những loại dược thảo phối hợp với nhau thì khuynh hướng của nó, hoặc là các tương tác có lợi hoặc tương tác có hại. Cái này người ta có kinh nghiệm rồi nên người ta nói bài thuốc phải là các vị này, dược liệu này phối hợp lại với nhau. Các dược liệu ấy khi kết hợp lại nó làm tăng tác dụng của nhau lên và chữa được bệnh. Nhưng có những thứ mà chúng ta thấy phối hợp lại làm đánh mất tác dụng đi, đó là tác dụng không mong muốn, cũng như là cần thận trọng khi phối hợp thuốc. Hiện giờ tôi hay thường nghe các bạn nói “tôi muốn uống cái lá bạc hà với lá kinh giới, lá sả”. Tuy nhiên, sự phối hợp của 3 loại lá này không tốt chút nào. Bởi vì sả cũng có tinh dầu, kinh giới và bạc hà cũng có tinh dầu. Bạc hà là tinh dầu mát, khi chúng ta uống vào thì cả nhiệt hay hàn gì cũng được hết. Nhưng mà sả thì lại ôn ấm, và kinh giới cũng mang tính ấm. Cái này thì những người “bình” (tức không hàn, không nhiệt) thì có thể sử dụng được. Nếu một người mang thể “hàn” sử dụng có thể được nhưng một người “nhiệt” thì lại không sử dụng được. Đó là nói trên khía cạnh Đông Y.

Còn về phía Tây Y, các thành phần cũng có tinh dầu, nhưng có loại tan trong nước, có loại không. Tôi rất tâm đắc những gì lúc nãy PGS Xuân Hùng nói: Chúng ta nên phòng bệnh, phòng ngay cả khi chữa bệnh cũng như sau khi chữa xong. Hằng ngày chúng ta uống một tách trà, tách trà đó chúng ta bỏ 1 vài lát gừng vào, thì khi mà nó còn nóng chưa uống được, chúng ta đưa lên mũi và hít vào. Cái tinh dầu gừng đó nó sẽ làm cho niêm mạc mũi của chúng ta, nếu có xuất tiết thì sẽ khô, nếu có bị tắc thì sẽ thông thoáng. Cái vấn đề điều trị là làm sao để chống nghẹt mũi, làm khô dịch và chống xuất tiết thì chúng ta hít hơi của trà đó lên, có quyện tinh dầu và nóng, cho đến khi nguội chúng ta uống vào, thì tinh dầu đó lại vào hầu họng, nó sẽ giải quyết được những vấn đề ở bên trong, đồng thời sẽ giúp chúng ta sảng khoái hơn nhờ trà. Thì đó gọi là những thứ rau ăn dùng thuốc, hay thuốc thức ăn, chúng ta có thể sử dụng thoải mái. Còn khi sử dụng những loại thảo dược mà chúng ta mua hoặc các thầy thuốc cho, uống chung với thuốc tây như thế nào?

Trong những giai đoạn cấp, thí dụ như chúng ta thấy rằng cần phải dùng thuốc tây phối hợp thì khi uống phải cách nhau ít nhất 2 tiếng đồng hồ, đừng uống chung, bởi vì những tương tác thuốc. Khi thuốc tây chúng ta uống vào cho tới dạ dày, cái pH đó có thể chưa làm tan loãng hết các thành phần của thuốc, nó phải xuống dưới ruột non mới bắt đầu tan ra và hấp thu vào máu. Chúng ta cho 1 lượng thuốc khác vô, nó sẽ thay đổi thành phần pH và như vậy có thể làm mất đi tác dụng của thuốc tây hoặc có ảnh hưởng xấu nếu nó có sự công phạt lẫn nhau. Vì vậy, dùng thuốc Đông y không phải là không có hại, mà nó sẽ có hại nếu chúng ta dùng không đúng, hoặc liều lượng dùng quá nhiều. Có một số dược liệu như quế, người ta chỉ dùng ở chừng mực liều nào đó thôi chứ không được sử dụng liều lượng lớn. Hoặc là thời gian, thời gian sử dụng cũng không thể sử dụng hoài mà không có gì được, người ta cho 2 tuần, có cái thì vài ba tháng thôi,… tùy loại dược liệu, nhưng quan trọng nhất là khi sử dụng thuốc nên hỏi ý kiến của nhà chuyên môn chứ đừng tự ý lấy kinh nghiệm của người khác mà sử dụng cho mình.

Nếu có chỉ định phẫu thuật mà không phẫu thuật thì bệnh có nguy hiểm không?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Đây là một câu hỏi rất thực tế và rất hay. Bởi vì nếu như đã có chỉ định phẫu thuật rồi có nghĩa là mình đã đến khám bác sĩ tai mũi họng rồi và đã được chẩn đoán. Chẩn đoán thì thường phải dựa vào khám lâm sàng, nội soi, thậm chí phải chụp CT Scan để chẩn đoán. Thậm chí bệnh nhân đã được điều trị nhiều lần rồi vẫn tái đi tái lại, và có chỉ định phẫu thuật rồi thì chắc chắn là nên phẫu thuật. Ở đây chúng ta sẽ không bàn tới việc lạm dụng phẫu thuật, có nghĩa chưa điều trị nội khoa gì, chưa đáng để phẫu thuật thì lại phẫu thuật, mà ở đây chúng ta bàn về việc đã có chỉ định phẫu thuật rồi, nhưng không phẫu thuật thì đương nhiên sẽ có những tác hại cho người bệnh. Bởi vì nếu như không phẫu thuật thì viêm mũi xoang sẽ tái đi tái lại rất nhiều lần. Mà viêm mũi xoang khi tái đi tái lại nhiều sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới người bệnh. Nghẹt mũi, sổ mũi, khó thở gây khó chịu. Nhức đầu ảnh hưởng tới công việc và sinh hoạt. Ngoài ra, nếu tái đi tái lại mà không chữa trị kịp thời sẽ có những biến chứng khác nặng nề hơn. Do đó, nếu có chỉ định phẫu thuật thì nên phẫu thuật. Hiện nay có những kỹ thuật tiên tiến như nội soi rất an toàn và nhẹ nhàng cho nên khi bệnh nhân có những chỉ định phẫu thuật đúng thì cũng không quá lo lắng và nên sắp xếp để có thể phẫu thuật.

Nguyễn Ngọc Hiền (30 tuổi, Nha Trang): Tôi bị viêm xoang mấy năm nay, BS chẩn đoán là bị viêm xoang mạn tính. Trời mưa nhiều là em bị tái phát trở lại, hay bị nghẹt mũi và đau đầu. Khi đó, em có được bác sĩ cho thuốc Xoangspray để xịt thì thấy đỡ rất nhiều. Em nghe nói khi bị viêm xoang như thế này thì phải mổ xoang nên em rất sợ. Nay em xin hỏi Bác sĩ, với giải pháp dùng sản phẩm này và thấy có hiệu quả vậy thì có cần thiết phải dùng tiếp tục hay không, hay là phải tiến hành mổ xoang.

PGS TS BS Đặng Xuân Hùng:

Cháu đã bị viêm xoang, hiện nay đang sử dụng Xoangspray và thấy có hiệu quả. Vậy có nên mổ hay không? Thứ nhất, xin được chúc mừng cháu có hiệu quả với sản phẩm Xoangspray. Để nói về vấn đề phẫu thuật như tôi đã trình bày: Phẫu thuật chỉ nghĩ đến khi:

• Điều trị nội khoa thất bại, không chỉ 1 lần mà phải dăm ba lần thất bại, thì lúc đó mới nghĩ tới chuyện phẫu thuật.
• Có các khối u, polyp nằm bên trong mũi thì phải phẫu thuật, có biến chứng thì phải phẫu thuật, nghĩa là chưa biến chứng thì cố gắng điều trị nội khoa bảo tồn là quan trọng nhất

Vậy đối với cháu trong trường hợp này, chưa nghe thấy có biến chứng, vậy việc sử dụng Xoangspray và một số thuốc khác cháu đang sử dụng mà có hiệu quả thì nên tiếp tục sử dụng, việc phẫu thuật lúc này là chưa cần thiết.

Phạm Quốc Huy (Phước Long, Bạc Liêu): Con gái tôi năm nay 26 tuổi bị viêm mũi xoang mấy năm nay rồi, khoảng 1, 2 ngày là bị sổ mũi, hắt hơi, nhức đầu. Tôi có đưa cháu đến bệnh viện điều trị nhưng mà uống thuốc được vài ngày là bệnh tái phát là khó chịu trở lại. Xin bác sĩ tư vấn giúp có sản phẩm nào để đặc trị bệnh này hay không?

PGS TS BS Đặng Xuân Hùng:

Nếu bệnh của cháu vài ba ngày lại tái diễn 1 lần thì theo kinh nghiệm của chúng tôi có chỉ một bệnh thôi. Viêm mũi xoang mạn thì cũng có thể có nhưng thời gian mà nó tái phát cũng không nhanh tới mức độ 2 đến 3 ngày, vậy thì bệnh của con anh có thể là viêm mũi dị ứng. Chỉ có dạng dị ứng thì mới có khả năng lặp tới lặp lui trong vòng 1 vài ngày như vậy. Cho nên tôi nghĩ anh nên đi khám lại về vấn đề dị ứng để có chỉ định chính xác hơn, chứ bằng không ngày nào cũng uống thuốc thì rõ ràng sẽ không nên. Chẩn đoán chính xác là cái gì, thì tôi chưa dám khẳng định dù tôi nghĩ phần lớn là viêm mũi dị ứng, vì vậy nên khám kỹ lại chứ không nên uống thuốc liên tục.

Nguyễn Hoàng Oanh (43 tuổi, Vĩnh Long): Tôi bị viêm đa xoang hơn 10 năm nay, hiện tại một bên cuốn mũi phình to, khó thở, bị viêm xoang sàng đã điều trị bằng thuốc tây nhưng vẫn tái đi tái lại hoài. Vậy bệnh trên thì phải điều trị như thế nào là tốt nhất, và nếu tái phát vậy thì có biến chứng gì không?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Chị đã được điều trị hơn 10 năm nay và có cuốn mũi phình to, gây nghẹt mũi, chứng tỏ cuốn mũi bị viêm quá phát trên cái tiền sử bệnh viêm xoang mạn tính. Cái này thì chị cần phải nội soi, đánh giá tình trạng cuốn mũi phình to như thế này có cần phải phẫu thuật không? Hoặc là dùng các phương pháp đốt cuốn mũi sẽ làm giảm thể tích của cuốn mũi, giúp đường thở thông thoáng và có thể làm giảm các triệu chứng viêm mũi xoang của chị. Trước mắt, tôi vẫn khuyên chị nên điều trị nội khoa và khám nội soi mũi xoang, chụp CT Scan trước khi mình có quyết định phẫu thuật mũi xoang.

Trần Văn Hải (50 tuổi, TP. HCM) và Lê Thị Kim Thi (Vĩnh Long): Đã nghe nhiều về thuốc xịt Xoangspray điều trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng rất tốt nhưng trước khi mua dùng thì chúng tôi muốn chắc chắn là những thành phần trong Xoangspray đã được nghiên cứu trên người chưa?

PGS TS BS Nguyễn Thị Bay – Nguyên Giám đốc cơ sở 3 – BV Đại học Y dược TP. HCM:

Xoangspray chúng ta đã được nghe nhiều khi một số khán giả từ nãy giờ có nhắc đến. Thành phần của Xoangspray bao gồm: Kim ngân hoa, Hoàng cầm, Liên kiều và 3 loại tinh dầu là Eucalypton (Khuynh diệp), Camphor (Long não) và Menthol (Bạc hà). Với các thành phần như vậy, Xoangspray đã được bào chế, sản xuất và được Bộ Y tế cho phép đưa vào sử dụng cũng như được đưa vào danh mục trị liệu bảo hiểm của một số bệnh viện. Bất cứ loại thuốc nào muốn đưa ra thị trường, muốn có VISA bắt buộc phải thử từ trên thực nghiệm, tức là trên động vật thí nghiệm cho tới trên cơ thể con người, và chắc chắn là phải trên người bình thường tình nguyện trước, tức những người hoàn toàn không có bệnh lý mũi xoang sử dụng xem có bị kích ứng với niêm mạc mũi hay không? Có bị hậu quả gì hay không? Và trong thời gian sử dụng đó, người ta mới kết luận không có tác dụng gì trên người bình thường hết thì mới bắt đầu sử dụng cho người bệnh. Ghi nhận các kết quả trên người bệnh rồi người ta mới cho vào các chỉ định trên toa thuốc để đưa ra đến người tiêu dùng.

Riêng cá nhân tôi và PGS.TS.BS Đặng Xuân Hùng (Giảng viên trường ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch TP. HCM) mới đây đã hướng dẫn cho 2 bác sĩ: 1 thạc sĩ, 1 bác sĩ chuyên khoa cấp 2 (BS CKII) thực hiện một công trình nghiên cứu trên các nhóm người bị viêm mũi dị ứng và viêm mũi xoang mạn tính, kéo dài thời gian hơn 1 năm. Hiện nay, kết quả đã có và chuẩn bị báo cáo để nhận bằng tốt nghiệp thạc sĩ và BS CKII. Trong quá trình chúng tôi ghi nhận Xoangspray sử dụng đối với viêm mũi xoang mạn tính thì BS CKII này đã phân làm 2 nhóm thử nghiệm lâm sàng mở có đối chứng và so sánh tất cả 150 bệnh nhân này đều được sử dụng các phác đồ điều trị tại bệnh viện: một nhóm nghiên cứu sử dụng Xoangspray để xịt và một nhóm chứng sử dụng nước muối sinh lý.

Khi so sánh 2 nhóm này có thể thấy, kết quả cải thiện các triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi của Xoangspray được tới 69% so với nhóm chứng chỉ có 30.7% sau 1 tháng sử dụng. Sau 2 tháng thì tỷ lệ này tăng lên, đối với nhóm nghiên cứu là 78%, và nhóm chứng tức nhóm sử dụng nước muối là 40%. Tiếp tục theo dõi sau đó 3,4 tháng thì tỷ lệ tái phát của nhóm nghiên cứu rất ít, cỡ khoảng 7 – 10%, đặc biệt là các triệu chứng hôi miệng, hịt đờm nhầy, mệt mỏi giảm tới 88% sau 1 tháng dùng thuốc. Ngoài ra, trong kim ngân hoa, hoàng cầm và liên kiều có tác dụng kháng sinh thực vật và kháng viêm cho nên ghi nhận kết quả kháng viêm rất tốt, như là giảm phù nề, giảm xung huyết qua nội soi mũi họng và triệu chứng của nhóm nghiên cứu duy trì tốt sau thời gian điều trị và theo dõi tiếp tục sau 3 tháng.

Thử nghiệm tiếp theo trên viêm mũi dị ứng cũng vậy, chia làm 2 nhóm: một nhóm sử dụng Xoangspray xịt, và một nhóm sử dụng Rhinocort - đây là một loại dung dịch có corticoid, 1 loại kháng viêm khá mạnh. Khi so sánh 2 nhóm này, chúng tôi ghi nhận được kết quả sau 3 tuần liên tục dùng như sau: Với bệnh viêm mũi dị ứng mà chúng tôi đã ghi nhận được các nguyên nhân chính là con mạt nhà, và một số là phấn hoa, bụi môi trường,… còn lại một tỷ lệ thấp chưa rõ nguyên nhân, nhóm nghiên cứu sử dụng Xoangspray làm giảm các triệu chứng khá tốt ở mức độ từ 70 – 79%, nhóm Rhinocort cũng thế từ 79 tới gần 90%. Tuy nhiên, hậu quả việc sử dụng Rhinocort là sau đó thời gian tái phát của nó rất nhanh, ngược lại khi tiếp tục theo dõi nhóm dùng Xoangspray sau 1 – 2 tháng thì gần như tỷ lệ tái phát rất thấp, đó là sự khác biệt của 2 nhóm sử dụng mặc dù tác dụng của việc cải thiện triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi, chảy mũi là như nhau, trong khi tác dụng phụ của Rhinocort khá rõ.

Tiếp đến là vấn đề cải thiện chất lượng sống thì trong các bảng trả lời phỏng vấn thì người dân tỏ ra rất thích trong việc sử dụng Xoangspray với 124 bệnh nhân nghiên cứu của nhóm viêm mũi dị ứng. Đó là kết quả sử dụng cho người bệnh, còn tính riêng ở câu hỏi này chỉ dừng lại ở mức trên người lành để yên tâm mua thuốc thì tôi nghĩ là có thể yên tâm, bởi vì chúng tôi đã sử dụng trên người với 2 nhóm bệnh khá đặc trưng hiện nay là viêm mũi dị ứng và viêm mũi xoang mạn tính.

Đặng Thị Thanh Tuyền (34 tuổi, Đồng Xoài – Bình Phước): Tôi bị viêm mũi dị ứng và viêm xoang nhẹ đã 3 năm nay, ngày nào cũng có hiện tượng chảy mũi liên tục và chảy dịch nhầy trong. Tôi cũng có đi khám và mua thuốc uống rồi thì không còn nhảy mũi nhưng hễ ngưng lại thì sau 2,3 tháng sẽ tái lại y như cũ. Nhờ các bác sĩ tư vấn giúp bên này phải điều trị ở đâu, điều trị như thế nào và điều trị ra sao mới dứt hẳn được?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Chào chị Tuyền, nghe chị mô tả bệnh thì thấy rằng đây là một tình trạng viêm mũi xoang dị ứng xuất tiết, và tình trạng này chị phải chú ý xem là môi trường xung quanh chị có vấn đề gì không? Có ô nhiễm hay không? Trong nhà có nuôi chó, mèo, những thứ mà dễ trở thành dị nguyên cho những người có cơ địa dị ứng. Và chị phải chú ý loại trừ những cái dị nguyên đi thì lúc đó mới đỡ, rồi còn phải chú ý ngay cả chế độ ăn của mình, có những gì khi ăn vào dễ bị chảy mũi, nghẹt mũi. Khi có cơ địa dị ứng thức ăn nữa. Và một điều nữa là phải súc, rửa mũi và làm vệ sinh mũi, bởi vì khi đã tránh các yếu tố dị nguyên từ môi trường rồi nhưng cũng rất khó để tránh khi hàng ngày phải sống trong môi trường đó, thì với cách rửa mũi cũng giúp cho chúng ta hạn chế tiếp xúc với dị nguyên và như vậy bệnh sẽ giảm đi. Khi mà có những yếu tố tác động từ môi trường nhưng chúng ta có ý thức phòng ngừa thì bệnh dị ứng sẽ không còn là mối lo đáng ngại của mình nữa.

Nguyễn Thị Minh Thy (Đức Hòa, Long An): Tôi bị viêm xoang hàm mạn tính do nấm. Tôi đã đi khám ở Bệnh viện Tai mũi họng TP. HCM, uống thuốc hơn 2 tuần nhưng vẫn không thấy giảm. Tôi cần phải tiếp tục làm gì thì bệnh mới hết hẳn. Bệnh này có nguy hiểm hay không?

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Chào chị Thy, nếu được chẩn đoán viêm xoang do nấm thì đa số các trường hợp phải phẫu thuật thì mới giải quyết triệt để được bệnh. Không biết là chị đã đi khám và bác sĩ đã có chỉ định phẫu thuật cho chị hay chưa? Điều trị nội chỉ giảm bớt được các triệu chứng của đợt viêm cấp tính thôi, còn nếu đã có nấm thì bác sĩ sẽ giải thích cho chị trường hợp này rất khó hết bằng điều trị nội khoa, mà phải phẫu thuật để lấy hết mô nấm ra, làm thông thoáng mũi xoang, thì lúc đó mới điều trị khỏi được. Cũng xin lưu ý chị, viêm xoang do nấm nguyên nhân sâu xa đa số là do sâu răng mà ra, cho nên nếu chúng ta có răng sâu mà là răng hàm cùng 1 bên với viêm xoang hàm đó thì cần phải điều trị cái răng sâu của mình nữa thì mới triệt để được nguyên nhân.

Nguyễn Thị Nhiên (Cà Mau, 27 tuổi): Bị bệnh viêm mũi xoang khoảng 4 năm nay. Có người hướng dẫn cho chị cách điều trị bệnh viêm mũi xoang bằng phương pháp châm cứu, dùng kim châm cứu trên đỉnh đầu, phía sau gáy, ngay chân mày và trên sống mũi. Xin bác sĩ cho biết phương pháp đó có trị hết được bệnh viêm mũi xoang hay không? Và có gây ảnh hưởng hay biến chứng gì hay không?

PGS Nguyễn Thị Bay:

Tôi nghĩ rằng biện pháp châm cứu có tác dụng cơ học, nó kích thích qua da và tác động lên trên hệ thống thần kinh cũng như là hệ thống thể dịch. Thể dịch góp phần vào xuất tiết ra những thành phần chống viêm để giải quyết tình trạng bệnh lý. Tuy nhiên tác dụng chống viêm đó sẽ yếu hơn so với việc sử dụng thuốc, giảm đau thì nhanh hơn. Em hỏi rằng em bị viêm mũi xoang đã 4 năm, bây giờ em điều trị bằng cách châm cứu ở vùng đỉnh đầu và một sốt huyệt ở sau gáy cũng như trước trán,… thì tôi nghĩ rằng cách châm cứu sẽ giải quyết cho em được đau đầu và làm giảm xuất tiết 1 phần trong viêm mũi. Tuy nhiên, em cần phải phối hợp thêm vệ sinh mũi thường xuyên bằng nước mũi, cũng như một số thảo dược khác trong việc điều trị này.

Tôi cũng xin nói thêm một phần không có trong câu hỏi này, đó là việc sử dụng phương pháp xoa day ấn huyệt, chúng ta châm cứu thì phải đến thầy thuốc, còn xoa day ấn huyệt thì dùng bàn tay của mình có thể làm được. Chúng ta biết rằng bệnh mũi xoang, tức vùng đầu, vùng mũi và nguyên vùng mặt này thì với động tác xoa day đầu, mặt, cổ của dưỡng sinh sẽ giúp ích rất nhiều cho chúng ta trong việc phòng và điều trị. Ví dụ như chúng ta bị viêm mũi dị ứng, bị tắc mũi, nghẹt mũi hay là bị nhảy mũi thường xuyên, thì chúng ta day huyệt nghinh hương ở ngay góc cạnh mũi đây. Buổi sáng thức dậy chúng ta day một chút xíu trước khi bước xuống giường , sau khi đánh răng, rửa mặt xong chúng ta day một chút nữa, rồi xoa day ở loa tai, xoa day vùng đầu, mặt, cổ,… Hoặc là dùng bàn tay chải tóc, các ngón tay tì lên trên da đầu, đi qua đỉnh đầu, vùng thái dương. Đó là một phương pháp kích thích tại chỗ, thay vì đưa đến thầy thuốc để châm cứu cũng góp phần làm giãn cơ ra, đồng thời cũng có tác dụng cơ học, sẽ kích thích vào tận cùng thần kinh cũng như tác dụng vô trong các phần thể dịch để góp phần làm giảm đi tình trạng viêm nhiễm, tình trạng xuất tiết, nhất là giảm đau tức thời trong thời gian phối hợp dùng các phương pháp khác trong điều trị nội khoa bảo tồn. (51:20)

Lê Thị Bảy (48 tuổi, Đăk Nông): Tôi bị viêm xoang hàm trên bên phải, đã đi mổ 1 lần cách đây 5 năm. Hiện tại tôi bị đau đầu về chiều rất nhiều và đi khám thì bác sĩ bảo tôi bị viêm xoang lại. Xin bác sĩ cho biết tôi cần đi mổ tiếp tục được hay không hay phải điều trị theo phương pháp nào và hiện tại tôi đang bị đau đầu rất nhiều.

PGS Trần Phan Chung Thủy:

Chào chị Bảy, theo như chị mô tả thì tình trạng đau đầu của chị báo động cũng là tình trạng viêm xoang nặng. Thường tình trạng nhức đầu nhiều là do xoang bị tắc nghẽn nhiều. Đặc biệt, chị đã từng mổ xoang cách đây 5 năm thì tùy phương pháp mổ, tôi không biết là chị mổ bằng phương pháp nào, bằng nội soi hay phương pháp mổ kinh điển, và mổ xoang hàm hay xoang sàng, xoang bướm. Tuy nhiên, nếu như khi xoang đã tái phát rồi tức là xoang đã bị bít tắc lại, không cho dịch ra, trong đó bị ứ mủ, thậm chí ngày càng bị sưng lên. Nếu như chị không làm 1 động tác gì để dẫn lưu khối mủ đó thì không thể hết được, cho nên nếu thật sự tình trạng đó thì cần một cuộc phẫu thuật thì mới giải quyết được vấn đề.

Nguyễn Thị Thủy (Châu Thành, Bến Tre): Tôi 47 tuổi, bị viêm xoang mũi khoảng 20 năm, thời gian gần đây thì bị sổ mũi, trái mũi thị bị sưng, thở không được, đi khám thì bác sĩ yêu cầu phải cắt trái mũi. Thế nhưng, sau khi dùng thuốc thì mũi không còn sưng và dễ thở hơn. Vậy xin bác sĩ cho biết tôi có cần đi cắt trái mũi không?

Phan Đặng Anh Thư (Mỹ Xuyên, Sóc Trăng): Tôi bị polyp mũi khoảng 8 năm nay và đã mổ 4 lần nhưng vẫn không hết. HIện tại thì mũi tôi không ngửi được mùi, xin bác sĩ cho biết tại sao polyp mũi vẫn bị tái đi tái lại dù đã mổ rồi?

PGS Đặng Xuân Hùng:

Câu thứ nhất là về vấn đề polyp: Chúng ta có 1 cái phân loại: Viêm mũi xoang mạn có polyp và không polyp, tức là bà con xem kỹ là mình có polyp hay không? 2 dạng đó khác nhau hoàn toàn. Nếu không có polyp thì thường không có dạng dị ứng; còn nếu viêm mũi xoang có polyp thì bà con nằm trong dạng dị ứng. Mà như chúng ta đã biết, dị ứng là một dạng cơ địa gần như bệnh lý di truyền, bản thân mình có sẵn nó. Vì vậy, việc điều trị gần như rất khó khăn. Do đó, nguyên nhân do cơ địa dị ứng còn nguyên thì viêm mũi xoang mạn có polyp chúng ta có cắt chục lần hay bao nhiêu lần thì cũng như vậy. Nếu nghẹt quá thì sẽ mổ để lấy ra cho bớt nghẹt, còn cơ địa còn nguyên thì nó sẽ tiếp tục. Như cây chúng ta cắt ngọn thôi, gốc còn thì nó cũng sẽ vươn lên. Polyp là ngọn chứ không phải gốc, vì vậy tuy bạn đã phẫu thuật 4 lần rồi nhưng sẽ còn nhiều lần nữa, đó là điều rất buồn. Tuy nhiên, nói buồn nhưng bạn có thể vui. Bạn ứng dụng phương pháp như nãy giờ đã theo dõi, vấn đề là vệ sinh mũi, súc rửa mũi và một vài thứ thuốc đơn giản thì có thể không hẳn là hết bệnh nhưng chúng ta có thể khống chế hoặc trì hoãn việc cây tiếp tục mọc quá nhanh. Đó là công việc mà chúng tôi muốn trao đổi với bạn.

Câu hỏi thứ 2 của bạn Thủy: Tôi xin nhắc lại lần nữa, chúng ta chỉ phẫu thuật khi điều trị nội khoa thất bại, không phải một lần mà là nhiều lần thất bại. Lúc đó chúng ta mới đặt vấn đề phẫu thuật. Còn bạn đặt vấn đề là bạn bị 20 năm nay không có vấn đề, nhưng gần đây bạn có thể bị một vấn đề nhiễm trùng cấp, bạn sưng mũi nghẹt mũi, khó thở. Và nhờ bạn uống một số thuốc trong đó có xịt Xoangspray thì bây giờ đỡ rồi. Điều đó có nghĩa bạn đã điều trị nội khoa ổn định và có hiệu quả. Và như tôi đã nói, khi nào điều trị nội khoa không hiệu quả, không chỉ 1 lần mà nhiều lần thì lúc đó mới đặt vấn đề phải phẫu thuật chứ không phải hễ cứ đi khám thì lại phẫu thuật, viêm mũi xoang là phẫu thuật, không phải vậy. Các bác sĩ của chúng ta rất cẩn trọng, họ đi từ lâm sàng, tiền sử, nội soi, CT Scan,… để tổng hợp lại cho ra một chẩn đoán mới có kết luận. Với kết luận đó, bạn chưa cần phải phẫu thuật. Xin cảm ơn.

Đối với bệnh lý viêm mũi xoang, phòng bệnh rất quan trọng, ngay cả khi đang bị bệnh thì cũng phải phòng bệnh.

BS CKII Tô Văn Hiền:

Bệnh này là bệnh dễ tái phát nên việc tư vấn cho bệnh nhân về phòng ngừa là cái quan trọng nhất. Thì mình phải hướng dẫn người ta cách giữ ấm như thế nào, rồi tránh bụi, lạnh như thế nào, ra đường thì phải mang khẩu trang, ngồi máy lạnh nên vừa phải thôi. Nếu điều kiện tốt nên tắt máy lạnh để nhiệt đồ từ bên ngoài và trong phòng tương đối giống nhau, vì khi thay đổi đột ngột môi trường thì cơ thể sẽ phản ứng lại khiến rất dễ bị bệnh.

Dùng thuốc tây chữa trị miết không chỉ bệnh nhân cảm thấy lo sợ mà ngay cả thầy thuốc nhiều kinh nghiệm cũng cảm thấy e ngại. Vì ai cũng biết thuốc tây là con dao 2 lưỡi và sự lạm dụng thuốc tây hoặc dùng không đúng liều luôn có những ảnh hưởng nhất định cho sức khỏe nói chung. Do đó, xu hướng hiện nay người ta tìm đến thuốc bào chế từ những thảo dược.

BS CKII Tô Văn Hiền:

Viêm mũi xoang tái phát rất nhiều mà tình trạng bệnh nhân đi đến khám, bác sĩ cho thuốc trong đó có nhiều nơi bác sĩ cho thuốc vô tội vạ, sử dụng kháng sinh rất bừa bãi, hay lạm dụng kháng sinh. Tức là bệnh nào cũng sử dụng kháng sinh, có những bệnh không cần thiết sử dụng kháng sinh như viêm mũi dị ứng, chỉ khi có bội nhiễm mới sử dụng kháng sinh, còn dị ứng mà sử dụng kháng sinh thì như thế sẽ rất dễ dẫn tới lệ thuộc thuốc, lờn thuốc. Sau này, khi bị một số bệnh nặng thật sự thì sẽ điều trị rất khó. Trong khi đó, ta vẫn có một số loại có tác dụng cũng tốt ví dụ có những loại xịt mũi là nước muối sinh lý, hoặc là Xoangspray, nó là thảo dược nên xịt rất tốt để phòng ngừa, và nên cho bệnh nhân sử dụng những loại đó. Hạn chế sử dụng kháng sinh, những kháng sinh mà không cần thiết.

Khi giai đoạn chuyển mùa bắt đầu như hiện nay cũng là lúc nhiều bệnh nhân có kinh nghiệm luôn tìm đến giải pháp tự bảo vệ mình, nâng cao sức đề kháng để phòng sự tái phát viêm mũi xoang. Bởi giao mùa luôn là điều kiện thích hợp cho căn bệnh này tái phát.

 PGS Trần Phan Chung Thủy:

Nhiều bệnh nhân cũng đã đến gặp tôi và nói: Em uống thuốc nhiều lắm rồi, bây giờ nhìn thuốc là sợ, bởi vì không uống thuốc thì sẽ bị tái lại. Về tai mũi họng, trong Đông Y cũng như Tây Y có những thuốc kháng sinh, kháng viêm tại chỗ giúp cho điều trị viêm mũi xoang rất hiệu quả và giảm bớt thuốc uống cho bệnh nhân. Tùy chỉ định cho từng loại viêm mũi xoang mà bác sĩ có thể cho bệnh nhân thuốc tương ứng.

Nguyễn Văn Tài (Định Quán, Đồng Nai): Tôi 46 tuổi, bị bệnh viêm mũi xoang 4 năm nay. Tôi có dùng nhiều thuốc kháng sinh lắm nên bị lờn thuốc luôn rồi. Xin hỏi người bị lờn thuốc thì bao lâu mới được dùng lại nữa? (Câu hỏi cho rất rất nhiều người mắc viêm mũi xoang ở VN)

PGS Đặng Xuân Hùng:

Khái niệm lờn thuốc có nghĩa là con vi trùng nó sẽ lờn thuốc, cho nên chúng ta dùng thuốc một cách bừa bãi, không theo một quy trình, quy định chính xác nào thì vi trùng đó sẽ tập làm quen dần. Lờn có nghĩa là làm quen, chúng ta cứ nhử thuốc cho nó từng chút, thì nó cứ ăn hoài thành quen. Sau này khi đã quen rồi, nếu chúng ta cho ăn tiếp thì nó chẳng bị sao cả, dẫn tới lờn thuốc. Để tránh tình trạng này thì tôi khuyên thế này:

Anh đã bị viêm mũi xoang lâu năm mà uống nhiều thuốc thì nên tới bác sĩ để chẩn đoán chính xác. Khi được chẩn đoán chính xác là có nhiễm vi trùng thì lúc đó anh mới sử dụng kháng sinh. Anh đừng lo việc lờn thuốc, khi đúng chỉ định rồi thì bác sĩ sẽ cho anh thuốc. Nếu lờn thuốc này thì bác sĩ sẽ cho anh thuốc khác, nên anh cũng đừng quá sợ hãi. Lờn thuốc chỉ đáng sợ khi anh uống thuốc không có sự kiểm soát, sẽ tự mình hại mình, chứ không phải là vi trùng hại mình. Anh phải nhớ một điều là: Khi sức khỏe của anh được gia tăng, củng cố thì vi trùng sẽ tự khắc sợ anh, còn khi bản thân anh yếu, sức khỏe không đảm bảo thì lúc đó vi trùng mới có thể tấn công anh.

Anh cần nhớ như vậy, cho nên chừng bao lâu mới sử dụng lại kháng sinh thì điều đó không quan trọng lắm. Tức nếu có chỉ định là được sử dụng và khi đã sử dụng thì phải kiên quyết đúng liều, đúng thời gian và theo đúng chỉ định.

Dự phòng hiệu quả bệnh lý viêm mũi xoang và viêm mũi dị ứng

PGS Nguyễn Thị Bay:

Tôi nghĩ dự phòng của Đông và Tây Y đều giống nhau thôi. Tôi có thể tóm tắt lại như thế này. Về vấn đề viêm mũi xoang, trong 3 nhóm nguyên nhân như PGS Xuân Hùng có nhắc đến thì chúng ta thấy rằng yếu tố môi trường rất quan trọng, do đó để đề phòng và cho viêm mũi xoang không có cơ hội tái phát và tấn công lần nữa thì chúng ta phải làm:

Thứ nhất, giữ ấm cơ thể. Đồng thời trong những lúc chuyển mùa thì sự chênh lệch giữa thời tiết, nhiệt độ bên trong và bên ngoài có sự chênh lệch thì chúng ta cũng phải có sự chuẩn bị làm sao để cho cơ thể chúng ta luôn luôn được ấm dù mùa nào và dù điều kiện có như thế nào.

Thứ hai là về điều kiện sống với bụi, khói môi trường rất nhiều. Khi đi ra đường chúng ta phải đeo khẩu trang. Tại những nơi làm việc có bụi nhiều, chúng ta càng phải đeo khẩu trang. Tuy nhiên khi đeo khẩu trang thì nó sẽ hạn chế vấn đề thở oxy, do đó chúng ta nên tìm chỗ thoáng mát để chúng ta hít thở không khí trong lành, mỗi giờ dành khoảng một vài phút để rời khỏi môi trường làm việc, ví dụ như trong các xưởng giấy, xưởng in thì chúng ta nên có sự thay đổi như vậy để chúng ta không bị kích thích thường xuyên chất bụi, khói của môi trường làm việc và chúng ta không bị tự thở khí CO2 nhiều quá (khi đeo khẩu trang)

Thứ ba, chúng ta nên chú ý một việc đó là ban đêm chúng ta thường ngủ máy lạnh, hoặc không có máy lạnh thì quạt máy. Nếu là quạt máy, ban đêm chúng ta thường ngủ không hay biết gì, nên để quạt sao cho mức độ nhẹ nhất và để quay chứ không nên để cố định. Và nếu dùng quạt máy thì nên mở cửa sổ cho thông thoáng, đừng đóng kín cửa. Còn đối với máy lạnh khi chúng ta có điều kiện đã lắp máy lạnh rồi nhưng chúng ta bị viêm mũi xoang thì nên độ nhiệt độ vừa phải để giấc ngủ được dễ dàng, khoảng 28-29 độ, đừng để quá thấp. Khi khoảng 1h sáng, không khí đã bắt đầu mát lên thì nhiệt độ đó sẽ làm lạnh chúng ta và sáng dậy thì niêm mạc sẽ bị khô, và đó là điều kiện chúng ta sẽ dễ dàng bị tái phát.

Và một điều quan trọng nữa mà nãy giờ các vị PGS ở đây đã đề cập tới là vấn đề vệ sinh. Chúng ta không bị viêm mũi xoang, chúng ta đã vệ sinh, dùng nước muối để rửa mũi hàng ngày, ít nhất 2 lần trong ngày là lúc tắm xong, lúc sáng dậy cũng như trước khi đi ngủ. Còn nếu chúng ta có mắc viêm mũi xoang thì phải rửa mũi nhiều hơn 2 lần mỗi ngày, vệ sinh như vậy sẽ làm sạch môi trường niêm mạc của đường mũi, và nước múi này cũng giúp cân bằng pH, độ ấp suất trong niêm mạc. Các điều kiện từ nội môi bên trong cho tới bên ngoài khó mà tấn công vào niêm mạc mũi của chúng ta.

Quan trọng nhất là giữ ấm cơ thể. Kế tiếp là sống khoa học, uống nước đầy đủ, ăn đồ ấm áp. Thường chúng ta khi đi nóng thì sẽ uống 1 ly trà đá và thấy rất đã khát. Nhưng thực sự đó là thử thách rất lớn cho niêm mạc của nguyên cả đường thực quản, đường họng và cũng có tác dụng lên mũi xoang. Chính vì thế, nếu đã bị viêm mũi xoang rồi chúng ta cũng đừng nên ăn thức ăn lạnh nhiều quá mà nên ăn đồ ấm, nóng, dùng các gia vị như gừng, nghệ, tỏi, là những thứ gia vị làm ấm cơ thể nhưng đồng thời trong đó cũng có tính kháng sinh. Do đó sống khoa học cũng rất quan trọng, đó là: uống đủ nước, giữ vệ sinh thân thể tốt, ngủ đủ giấc và khi ăn uống chú ý các thành phần dinh dưỡng. Có như vậy sẽ giúp ích rất nhiều cho việc điều trị dễ dàng cũng như làm chậm hoặc thậm chí ngăn ngừa hẳn việc tái phát.

PGS Đặng Xuân Hùng giải thích kỹ hơn rửa mũi, vệ sinh mũi ở đây là làm gì:

Thực ra, đây là ý rất tốt, chúng ta lặp tới lặp lui ý này cũng đều rất hay. Vì sao? Vì đây là cách điều trị cơ bản nhất, nếu chưa nắm cơ bản thì nắm lại là hoàn toàn chính xác. Con người chúng ta có 4 cặp xoang: xoang hàm, xoang trán, phía sau ổ mắt là xoang sàng và sâu ở phía sau nữa là xoang bướm. Những xoang này đều thông vào hố mũi bằng một đường dẫn lưu, nhiệm vụ của đường dẫn lưu này là phải thông thoáng, khi thông thoáng thì sẽ không bị viêm, khi tắc nghẽn thì sẽ gây ra viêm. Vậy thì khi chúng ta điều trị cơ bản đầu tiên là phải làm cho thông thoáng, muốn điều đó chúng ta có nhiều phương pháp. Trong các phương pháp dân gian đầu tiên chúng ta có thể làm được đó chính là súc rửa. Súc rửa có nhiều cách, một là dùng chai nước biển: mua 1 chai nước biển treo lên, lấy 1 ống dây thả xuống, rồi để 1 cái thau ở dưới. Sau đó để dây vô mũi, nghiêng qua 1 bên, nước mũi sẽ chảy vô mũi, ra miệng và chảy xuống xô. Đó là cách đơn giản và cũng hiệu quả nhất. Nghe thì thấy đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Khi dùng phương pháp đó thì cam đoan mũi sẽ được vệ sinh sạch sẽ, những chất lạ, chất bị hoại tử, các vi trùng, nấm, siêu vi,… đều bị tống ra sạch.

Như chúng ta vệ sinh nhà cửa, muốn sạch thì phải có nước, chứ không dùng thuốc gì cả. Đó là cách rửa sạch. Còn nếu không có điều kiện, thì chúng ta có thể mua những chai thuốc có sẵn như Xoangspray để xịt, nhưng quan trọng là kỹ thuật xịt, làm thế nào cho thuốc vô trong xoang? Tức là đi theo đường dẫn vô, chứ bằng không sẽ từ mũi và cửa sau chúng ta sẽ thông nhau 1 ống chúng ta xịt 1 cái. Để tôi ví dụ cho các bạn thấy, nếu đưa thẳng như thế này, tức là từ trước xịt thẳng ra sau, nó sẽ nuốt xuống họng đi luôn. Vậy thì chúng ta phải đưa vào xoang hàm ở đây, nên chúng ta phải dùng tay phải đưa nghiêng qua ….

PGS.TS.BS Đặng Xuân Hùng kết luận:

Phẫu thuật tai mũi họng không phải là một chiếc đũa thần, cứ mổ xong là hết bệnh, nếu ai nghĩ như vậy là cực kỳ sai lầm và tự mình hại mình. Phẫu thuật chỉ để làm thông thoáng hơn thôi, sau khi phẫu thuật, thay vì đường bị mũi hẹp, phẫu thuật là cách mở rộng, và khi xịt Xoangspray sẽ giúp thoáng hơn, nhanh hơn và tạo điều kiện thuận lợi hơn, chứ bản thân phẫu thuật sẽ không dứt điểm được. Lý do: viêm mũi xoang là bệnh lý viêm chứ không phải bệnh lý của vi trùng, vi trùng uống thuốc thì hết, phẫu thuật sẽ không giải quyết được bệnh lý viêm, vì viêm là bệnh lý nội khoa. Cho nên, tôi xin nhắc lại lần nữa: Đối với viêm mũi xoang: Một, phòng ngừa. Phòng ngừa không được chúng ta điều trị nội khoa, điều trị nội khoa thất bại nhiều lần thì phẫu thuật. Và tới đây, đừng tưởng phẫu thuật xong sẽ hết bệnh, mà sau phẫu thuật nên tiếp tục điều trị nội khoa. Và sau điều trị nội khoa cần tiếp tục phòng ngừa. Nếu các bạn làm được chuỗi vòng tròn như thế thì bệnh chắc chắn sẽ giảm và các bạn sẽ vui, khỏe, chất lượng cuộc sống tươi đẹp và thành công nhiều hơn trong cuộc sống.

PGS Trần Phan Chung Thủy

BS CKII Tô Văn Hiền

ThS.BS Võ Quang Phúc – PGĐ BV Tai Mũi Họng TP. HCM

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay – Nguyên Giám đốc cơ sở 3 – BV Đại học Y dược TP. HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Trở lại Tư vấn trực tuyến

Chia sẻ bài viết:

Copy link thành công

Bạn muốn đặt câu hỏi cho Trần Phan Chung Thủy

Đặt câu hỏi cho bác sĩ