Mặt trời cũng đồng thời là nguyên nhân gây hại cho cơ thể nếu như bạn phơi nắng quá mức. Mặt tiêu cực này chính là do sự hiện diện của tia cực tím. Những nhận thức về tác hại của tia cực tím đối với làn da, đôi mắt và hệ miễn dịch của cơ thể, ngày càng được nâng cao. Gần đây, người ta nhận thấy ngoài tia cực tím, tia hồng ngoại từ ánh sáng mặt trời cũng cho những tác động xấu trên da.

Từ đó, hơn 20 năm qua, lợi ích của việc sử dụng các sản phẩm chống nắng đã được nói đến nhiều hơn. Thế nhưng, trong thực tế những hiểu biết về kem chống nắng của dân ta đôi khi vẫn còn mơ hồ, đặc biệt là biết dùng chúng thế nào cho đúng cách.

Kem chống nắng là gì?

Kem chống nắng hay thuốc thoa chống nắng là những chất khi thoa lên da sẽ giúp ngăn chận sự xâm nhập của tia cực tím bằng cách làm phản chiếu hoặc phân tán tia. Có chất giúp hấp thu tia UVA, có chất giúp hấp thụ tia UVB hoặc cả hai. Thông thường, các sản phẩm chống nắng đều chứa nhiều thành phần giúp bảo vệ cả tia A lẫn tia B.

Có những loại kem chống nắng nào?

Dựa vào cách tác động của chúng trên da, người ta chia làm 2 loại:

Chống nắng vật lí hay chống nắng vô cơ: Gọi như thế vì chúng có tác động như một tấm màn che, giúp ngăn ngừa hoặc phản xạ hoặc phân tán các tia làm cho chúng không đến da được. Thành phần chính là các chất vô cơ như oxide kẽm, dioxide titanium thường có trong các loại phấn trang điểm. Ưu điểm của loại kem chống nắng này là cho hiệu quả chống nắng cao, nhưng bất lợi là tạo một lớp màng trắng thấy rõ và khá dày.

Chống nắng hóa học hay chống nắng hữu cơ: Chứa các thành phần để hấp thụ hoặc chuyển hóa ánh sáng qua các phản ứng hóa học. Loại này cho tính thẩm mỹ cao hơn khi dùng, tuy nhiên hiệu quả chống nắng thì không bằng.

Trong các sản phẩm chống nắng, người ta thường kết hợp các thành phần vật lí lẫn hóa học chung với nhau để tăng tính thẩm mỹ và hiệu quả.

Ai là người cần sử dụng kem chống nắng?

Bảo vệ da với nắng là một trong các bước quan trọng của việc chăm sóc da. Ngoài việc dùng trang phục, mũ che da thì việc sử dụng kem chống nắng là lời khuyên mà các bác sĩ da liễu luôn tư vấn với bệnh nhân. Trừ trẻ quá nhỏ dưới 6 tháng tuổi hoặc những người có tiền sử dị ứng với các thành phần chống nắng, ai cũng có thể sử dụng kem chống nắng. Cần lưu ý rằng tia UVA có thể xuyên qua cửa kính và các trang phục bằng vải. Đặc biệt, với các đối tượng có màu da càng trắng, màu mắt càng xanh, màu tóc càng sáng, thì càng nên bảo vệ. Những nguời bị các bệnh da nhạy cảm ánh sáng như lupus đỏ, porphyrie da, viêm da ánh sáng, mụn, nám, tàn nhang,... hoặc những nguời đang dùng các thuốc tăng cảm quang như thuốc ngừa thai, tetracycline, doxycycline, vitamin A,... cũng rất cần dùng kem chống nắng. Dùng kem chống nắng là một trong các biện pháp tích cực giúp ngăn ngừa lão hóa da, ung thư da và một số các bệnh da khác.

Tìm hiểu về ý nghĩa của chỉ số chống nắng

Trên bao bì của sản phẩm, các bạn sẽ chú ý một số từ ngữ thể hiện phẩm cách của sản phẩm chống nắng.

SPF là chữ viết tắt của ba chữ tiếng Anh: Sun Protection Factor (yếu tố bảo vệ ánh sáng mặt trời). Đây là tỷ số giữa thời gian gây ban đỏ trên da khi có bôi kem chống nắng so với tình huống ấy khi không sử dụng kem chống nắng. Chỉ số chống nắng càng cao thì khả năng bảo vệ da với tia UVB càng tốt. Tuy nhiên, trên thực tế chỉ cần dùng kem chống nắng có SPF từ 15-30 là đủ. Vì dù chỉ số chống nắng có cao hơn 40, 50 hoặc hơn thế thì khả năng chống nắng cũng không cao hơn một cách đáng kể. Cụ thể với SPF 15 thì ngăn được khoảng 93% tia UVB trong khi với SPF 60 thì cũng chỉ lọc được 97% mà thôi. Theo quy ước của FDA (cơ quan dược phẩm và thực phẩm của Mỹ) các sản phẩm có chỉ số hơn 30, dù gấp bao nhiêu lần đi nữa thì cũng chỉ ghi là SPF 30+ mà thôi.

Chỉ số PA: (Protect Grade) được viết tắt bởi PFA (Protection Factor of UVA) là chỉ số nói lên khả năng bảo vệ da khỏi tia UVA của kem chống nắng.

- PA+ Bảo vệ khỏi tia UVA (40-50%).

- PA++ Bảo vệ khỏi tia UVA cao (60-70%).

- PA+++ Bảo vệ khỏi tia UVA hoàn hảo (90%).

Hiệu quả của kem chống nắng còn tùy thuộc vào việc có sử dụng đúng cách hay không, đủ liều lượng hay không và còn tùy thuộc vào điều kiện sử dụng: tăng tiết mồ hôi, bơi lội, bụi bặm, quần áo cọ xát làm hao hụt phần nào kem chống nắng.

Các hình thức của các sản phẩm chống nắng:

Dạng phổ biến nhất là dạng kem, có thể kết hợp với các chất dưỡng da, chống nhăn hoặc chống nám.

Dạng thỏi để dùng cho vành tai, môi, mắt.

Dạng xịt, dạng khăn lau dành cho vùng thân mình đặc biệt là vùng lưng - nơi mà bạn không dễ dàng tự thoa cho chính mình.

Dạng phấn trang điểm vừa tiện lợi, vừa thẩm mỹ, thuận tiện cho phụ nữ.

Dạng gel cho tóc hoặc người da dầu.

Dùng kem chống nắng như thế nào để có hiệu quả cao?

Phải thoa trước khi ra nắng từ 15-30 phút trên tất cả những vùng da phơi bày mà bạn cần bảo vệ, kể cả da đầu của người tóc thưa hoặc hói đầu.

Lựa chọn kem chống nắng phù hợp làn da và mục đích. Khi đi biển, bơi lội trực tiếp ngoài trời thì chọn loại không thấm nước hoặc kháng nước (waterproof hoặc water resistant). Tuy nhiên, chúng cũng chỉ bảo vệ được 40-80 phút khi ngâm trong nước. Trẻ em cần sử dụng loại kem chống nắng riêng.

Sau khi vận động, đổ mồ hôi nhiều hoặc gió bụi nhiều, nên thoa lại lớp kem mới sau 2 giờ.

Chú ý bảo vệ cả môi, mắt, vành tai và tóc bằng các sản phẩm phù hợp.

Ngoài việc chú ý đến chỉ số chống nắng, bạn cũng cần quan tâm đến lượng kem dùng cho đủ. Lượng kem chống nắng vừa đủ cho toàn cơ thể là 25-30g (khoảng 6 muỗng cà phê), cho mặt là 2,5g (khoảng gần nửa lóng tay).

Cần thoa kem chống nắng kể cả lúc trời có mây hoặc lúc bạn đang ở trong bóng râm.

Đừng quá ỷ lại vào kem chống nắng, tốt nhất vẫn nên tránh ra nắng từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều và vẫn nên đội mũ, mang găng, đeo kính mát hỗ trợ.

BS Võ Thị Bạch Sương

Chuyên khoa Da Liễu

Phòng khám chăm sóc da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe