Số người béo phì, thừa cân ngày càng gia tăng nhanh chóng. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới  thì thế giới có hơn 1,9 tỷ người lớn từ 18 tuổi trở lên bị thừa cân và khoảng 13% người lớn bị béo phì.

Định nghĩa thừa cân, béo phì

Béo phì được định nghĩa là có quá nhiều mỡ trong cơ thể. Béo phì không chỉ là vấn đề thẩm mỹ, nó còn làm tăng nguy cơ dịch bệnh và các vấn đề sức khỏe như bệnh tiểu đường và cao huyết áp.

Các bác sĩ thường sử dụng một công thức dựa trên chiều cao và cân nặng, được gọi là chỉ số khối cơ thể BMI (BMI Body Mass Index) để xác định béo phì. 

BMI = Cân nặng / (chiều cao x 2)

Trong đó cân nặng tính bằng Kg, Chiều cao tính bằng m. Cách tính này không áp dụng với phụ nữ mang thai và vận động viên. 

Ví dụ: Cân nặng = 68 kg; chiều cao = 1,65 m

BMI = 68/(1,65 x 1,65) = 20,6. Đối chiếu với bảng đánh giả chỉ số BMI ở mức Bình thường. 

Bảng đánh giá chỉ số BMI

Thừa cân béo phì gây hậu quả gì?

Béo phì thừa cân gây ảnh hưởng trực tiếp đến hình thể, khiến cơ thể mất cân đối, giảm sự linh hoạt, kéo theo các hệ lụy khác như giảm năng suất lao động, sức khỏe kém… Bên cạnh vấn đề thẩm mỹ, người thừa cân béo phì còn có tỷ lệ mắc các bệnh mãn tính nguy hiểm cao hơn thông thường.

• Béo phì gây rối loạn nội tiết: Phụ nữ béo phì thường bị rối loạn kinh nguyệt, khó có thai, sinh nở khó, dễ mắc bệnh buồng trứng đa nang, vô sinh. Nam giới béo phì thường yếu sinh lý, nguy cơ bị vô sinh cao.
• Bệnh đái tháo đường.
• Bệnh Gout.
• Chứng ngưng thở khi ngủ
• Bệnh ung thư: Ung thư trực tràng, ung thư thực quản, ung thư gan mật, ung thư tử cung, ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt,…
• Các bệnh lý liên quan đến hệ tiêu hóa như rối loạn chuyển hóa, sỏi mật,…
• Các bệnh lý liên quan đến tim mạch như cao huyết áp, tăng mỡ máu, tai biến mạch máu não, bệnh mạch vành,…
• Các bệnh lý liên quan đến xương khớp như viêm khớp, thoái hóa khớp, viêm và thoái hóa đốt sống,…
• Ngoài ra, người thừa cân béo phì có thể gặp khó khăn trong vấn đề hô hấp, bị suy giảm trí nhớ và khả năng vận động.

Nguyên nhân của thừa cân, béo phì

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thừa cân béo phì là bởi cơ thể mất cân bằng về năng lượng. Cụ thể, lượng calo bạn nạp vào mỗi ngày vượt quá nhu cầu của cơ thể hoặc vượt quá năng lượng tiêu hao qua các hoạt động, lâu dài sẽ dẫn đến thừa cân, béo phì.

Ít vận động

Cuộc sống hiện đại khiến đa số chúng ta dành phần lớn thời gian để ngồi trong ngày, dù ở nhà, tại nơi làm việc hay trong lúc giải trí. Xem truyền hình, sử dụng điện thoại thông minh quá nhiều là một trong những nguyên nhân lớn nhất cho một lối sống ít vận động và tăng cân.

Thói quen ăn uống không lành mạnh

Chế độ ăn uống nhiều calories, ăn thức ăn nhanh, bỏ qua bữa ăn sáng, ăn thức ăn nhiều calo vào ban đêm, tiêu thụ nhiều calo và ăn phần quá nhiều, tất cả đều dẫn đến tăng cân.

• Thức ăn nhanh, thức ăn đóng hộp
• Thực phẩm chứa nhiều đường như bánh kẹo ngọt, nước ngọt, bia rượu…
• Ăn nhiều do bệnh lý như rối loạn lo âu, rối loạn ăn uống

Thiếu ngủ

Ngủ ít hơn bảy tiếng một đêm có thể gây ra những thay đổi về kích thích tố làm tăng sự thèm ăn. Có thể cũng thèm thức ăn có nhiều calo và carbohydrates, dẫn đến tăng cân.

Di truyền

Di truyền đóng một vai trò đáng kể trong bệnh béo phì, ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý thức ăn thành năng lượng và cách lưu trữ chất béo trong cơ thể. Gia đình có bố và mẹ béo phì thì khả năng con cái bị béo phì lên đến 80%, trong khi bố mẹ không béo phì thì tỷ lệ này chỉ có 7%.

Nguyên nhân nội tiết

• Hội chứng Cushing: Để chỉ tình trạng cơ thể gặp phải nhiều loại rối loạn như tăng cân, giữ nước, rạn da, cao huyết áp, loãng xương, yếu cơ,… Đây là hội chứng xảy ra khi có sự tăng quá mức các hormone cortisol trong thời gian dài. 
• Hội chứng buồng trứng đa nang
• U tiết insulin
• Suy giáp

Cách phòng ngừa thừa cân béo phì

Việc điều chỉnh lối sống cho những người béo phì, thừa cân sẽ xoay quanh 3 yếu tố chính: chế độ ăn uống, tập thể dục và liệu pháp hành vi.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

• Hạn chế năng lượng khoảng 20-25kcal/kg/ngày. Mức độ này sẽ còn phụ thuộc và tuổi tác, mức độ tập luyện và mục tiêu giảm cân.
• Cân bằng khẩu phần carbohydrat, lipid và protein.
• Hạn chế ăn nhiều đường.
• Thay thế chất béo “xấu” bằng chất béo “tốt”, hạn chế chất béo bão hòa từ mỡ, thịt đóng hộp và nội tạng động vật.
• Hạn chế uống rượu bia.
• Bổ sung nhiều chất xơ, vitamin và yếu tố vi lượng từ trái cây, rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt.
• Chia khẩu phần ăn thành nhiều bữa.

Vận động nhiều hơn

Tốt nhất bạn hãy giới hạn thời gian ngồi một chỗ. Thay vào đó, bạn hãy dành một ít thời gian “nghỉ giữa giờ” khi sử dụng các thiết bị điện tử và mạng xã hội của bạn. Bạn có thể thực hiện các động tác khởi động nhẹ nhàng, hoặc đi bộ trong vòng 3-5 phút.

Ngoài ra, bạn cũng nên đặt mục tiêu hoạt động thể chất từ ​​trung bình đến cường độ cao từ ít nhất 60-90 phút từ 3- 4 ngày mỗi tuần. Một yếu tố rất quan trọng là người bệnh cần hiểu được béo phì là một bệnh lý chứ không phải là chuyện bình thường, từ đó có thái độ tích cực trong điều trị, tuân thủ chế độ ăn và rèn luyện để giảm cân.

Đảm bảo giấc ngủ

thế, bạn hãy cố gắng ngủ đủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ để ngăn ngừa bệnh béo phì. Ngoài ra, bạn có thể áp dụng một số mẹo sau để ngủ ngon hơn:

• Tập thói quen ngủ đúng giờ
• Hạn chế đồ uống có cồn hoặc chứa caffein trước giờ ngủ
• Tăng cường các hoạt động thể chất vào ban ngày.

Liệu pháp hành vi

Liệu pháp hành vi liệu pháp giúp bạn thay đổi thói quen ăn uống, hoạt động thể chất và suy nghĩ.

• Bạn cần đặt ra các mục tiêu cụ thể về thời gian, cách thức sẽ thực hiện. Quá trình tự theo dõi này giúp bạn ghi lại, xem xét và phân tích kết quả hoạt động của mình, từ đó giúp quản lý cân nặng lâu dài
• Có kế hoạch làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế căng thẳng, lo âu trong cuộc sống.
• Tính chỉ số BMI định kỳ

Theo Tạp chí Sức Khỏe tổng hợp

Trở lại Tin tức

Chia sẻ bài viết:

Copy link thành công