Tác nhân & nguy cơ lây nhiễm

Là một căn bệnh thường gặp ở trẻ em, thủy đậu bùng phát nhiều nhất trong mùa hè, khi độ ẩm không khí tăng cao, tạo điều kiện cho vi rút Varicella Zoster dễ lây lan. Nếu tiếp xúc với nguồn lây, trẻ sẽ phát bệnh trung bình sau 10 - 14 ngày với những mụn nước hay bóng nước nổi ở khắp đầu, mặt, thân và tay chân. Tốc độ nổi mụn nước tiến triển rất nhanh, có thể lan toàn thân chỉ trong vòng 12 - 24 giờ.  

Bệnh học thủy đậu và những nguy cơ cho mẹ và bé

Biểu hiện triệu chứng điển hình của thủy đậu là sang thương mụn nước và bóng nước trên nền hồng ban, cùng với những triệu chứng nhiễm vi rút chung, bao gồm: sốt nhẹ, biếng ăn, mệt mỏi, đau đầu và nôn mửa, đôi khi có nổi hạch góc hàm, khiến thầy thuốc dễ chẩn đoán nhầm. Nếu không có những biến chứng nặng, các nốt rạ (mục nước hay bóng nước) sẽ dần khô và bong vảy sau 1 - 2 tuần.

Thủy đậu là một căn bệnh phổ biến vào mùa hè, bởi tỉ lệ lây nhiễm của căn bệnh này rất cao. Trẻ em có thể dễ dàng bị nhiễm thủy đậu thông qua đường hô hấp khi hít phải vi rút trong không khí nếu gần đó có người nhiễm thủy đậu hắt hơi, nhảy mũi hoặc ho. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc trực tiếp với mụn nước của người bệnh, qua quần áo, đồ vật, drap giường có dính dịch tiết của họ cũng sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.  Đáng quan ngại hơn cả là trẻ cũng có nguy cơ mắc bệnh ngay cả khi tiếp xúc với bệnh nhân thủy đậu lúc chưa phát bệnh hay đã khỏi rồi. Vi rút Varicella Zoster vẫn có khả năng lây nhiễm trong 1 - 2 ngày trước khi phát ban và trong vòng 5 ngày kể từ khi xuất hiện nốt bóng nước đầu tiên.

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh thuỷ đậu ở trẻ nhỏ không chỉ là các sang thương da sau mắc, mà đáng ngại là viêm não, để lại những di chứng thần kinh: điếc, động kinh, chậm phát triển tâm thần - vận động sau này. Với các bà mẹ mang thai: Nguy cơ biến chứng viêm phổi sau nhiễm thuỷ đậu là điều đã từng xảy ra. Thai phụ nhiễm thuỷ đậu là đối tượng có nguy cơ tử vong cao nhất, lên đến 40%. Đặc biệt, nếu nhiễm thuỷ đậu vào 3 tháng đầu của thai kỳ, người mẹ có nguy cơ bị sẩy thai. Ngoài ra, một biến chứng nguy hiểm khác là hội chứng thuỷ đậu bẩm sinh đối với thai nhi trong bụng mẹ nhiễm bệnh. Hậu quả là thai nhi có nguy cơ gặp các biến chứng: nhẹ thì sẹo ở da, nặng thì mắc tật đầu nhỏ, bệnh lý võng mạc, đục thuỷ tinh thể, nhẹ cân, chi ngắn, chậm phát triển tâm thần - vận động,...                                                     

Trong sinh hoạt thường nhật, thủy đậu dễ dàng phát tán trong môi trường nhà trẻ, trường học, khu vui chơi thiếu nhi,... hay những nơi tập trung nhiều trẻ nhỏ. Đối với người lớn thì các khu công nghiệp, nơi vui chơi hay địa điểm tập trung đông người là môi trường lý tưởng cho vi rút Varicella Zoster lan truyền. Trong thời tiết nóng bức của mùa hè, đây chính là thời điểm dễ làm bùng phát dịch thủy đậu nhất.  

Xin phụ huynh đừng chần chừ mà hãy hành động

Phụ huynh chúng ta vẫn rất chủ quan và chưa lường hết mức độ nghiêm trọng và khả năng lây lan rất nhanh của bệnh thủy đậu. Một số phụ huynh còn nghĩ rằng: thủy đậu là một căn bệnh lành tính tự giới hạn, thủy đậu hiếm khi gây tử vong,... nên đã không chú trọng những biện pháp phòng ngừa bệnh một cách chủ động. Đây là những suy nghĩ vô cùng sai lầm và có thể khiến trẻ em, thậm chi là bà mẹ mang thai mắc những biến chứng nguy hiểm khó lường mà bệnh thủy đậu mang đến. Đối với những trường hợp thủy đậu nhẹ: bệnh có thể làm nhiễm trùng da, nặng hơn là vi khuẩn có thể qua đường mụn nước xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Ngoài ra, còn có thể xuất hiện các biến chứng như: viêm phổi, viêm não, viêm tiểu não,... Xa hơn, khi trẻ trưởng thành, trẻ sẽ mặc cảm về ngoại hình của bản thân với những vết sẹo thô kệch, xù xì do mụn nước để lại. Hiện nay, cách phòng ngừa bệnh thủy đậu hiệu quả nhất chính là tiêm ngừa. Song với tâm lý xem nhẹ căn bệnh, nhiều người vẫn chần chừ, chỉ đến lúc bệnh bùng phát thành dịch mới đưa con đi chích. Khi đó, khả năng phòng ngừa bệnh đã ít hơn vì có nguy cơ trẻ đã tiếp xúc với vi rút Varicella Zoster gây bệnh, thậm chí là nhiễm chéo những tác nhân vi sinh khác khi tập trung đông đúc tại cơ sở tiêm ngừa trong cùng một thời điểm.

Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện một số biện pháp sau:

1/ Hạn chế tiếp xúc với người bị bệnh để phòng tránh lây lan.

2/ Những trường hợp mắc bệnh Thuỷ đậu cần được nghỉ học hoặc nghỉ làm việc từ 7 đến 10 ngày, từ lúc bắt đầu phát hiện bệnh để tránh lây lan cho những người xung quanh.

3/ Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, sử dụng các đồ dùng sinh hoạt riêng, vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý.

4/ Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, trường học, vật dụng sinh hoạt bằng các chất sát khuẩn thông thường.

5/ Tiêm vắc xin phòng bệnh Thủy đậu cho trẻ em từ 12 tháng tuổi.

PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa 

Chủ nhiệm Bộ môn Vi sinh Y học - TTĐT Viện Pasteur TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Trở lại Các bệnh

Chia sẻ bài viết:

Copy link thành công

Bạn muốn đặt câu hỏi cho Cao Hữu Nghĩa

Đặt câu hỏi cho bác sĩ