Chữ viết tắt

- FESS: Functional Endoscopic Sinus Surgery (phẫu thuật nội soi xoang chức năng).

- VMX: Viêm mũi xoang.

- VMXMT: Viêm mũi xoang mạn tính.

- PTNSX: Phẫu thuật nội soi xoang.

Thống nhất theo ý kiến các chuyên gia TMH thế giới, PT FESS là cần thiết trong những tình huống sau đây:  

1/ VMXMT có hoặc không có polyp mũi đáp ứng những yếu tố sau đây:

- Kéo dài hơn 12 tuần.

- Triệu chứng vẫn kéo dài dù điều trị đầy đủ với phương pháp sau:

Kháng sinh trong trường hợp nhiễm trùng.

+ Kháng viêm corticoid tại chỗ.

+ Rửa mũi.

- Có kết quả CT scan các xoang bị bệnh với tiêu chuẩn như sau:

CT được chụp sau khi điều trị nội khoa đầy đủ.

- Chứng minh xoang có bệnh và những chi tiết đi kèm như dấu hiệu mờ xoang nhiều, hay theo thang điểm Lund Mackay cải tiến.

- Trên CT scan có những dấu hiệu sau đây:

- Tái tạo xương.

- Dầy xương.

- Mờ xoang.

- Tắc dẫn lưu qua lỗ thông xoang.

- Dày niêm mạc xoang.

- Có triệu chứng ở mũi xoang như đau mũi, nặng mũi, hỉ mũi cùng bên với xoang bệnh lý trên CT scan.

2/ VMX cấp tính tái phát

VMX cấp tính tái phát với tất cả các biểu hiện sau:

- Bốn đợt trở lên mỗi năm với khoảng thời gian không có triệu chứng rõ rệt giữa các đợt.

- Có triệu chứng ở mũi xoang như đau mũi, nặng mũi, hỉ mũi cùng bên với xoang bệnh lý trên CT scan.

Trên CT các xoang hàm trên, xoang trán hoặc xoang bướm đều có: Tắc nghẽn lỗ dẫn lưu xoang đã được điều trị không khỏi và dầy niêm mạc xoang đã được điều trị không khỏi.

- Trên CT scan đối với các xoang đã được điều trị:

- Biến chứng do viêm xoang như áp xe.

- Bóng hơi.

- U nhầy.

- Polyp do tắt nghẽn.

- Khối u mũi xoang.

Một số định nghĩa

- VMX cấp tính: Đặc trưng triệu chứng chảy mủ mũi, tắc mũi, đau vùng mặt/ nặng/ đầy lên đến 4 tuần.

- VMX mạn tính: Viêm xoang cạnh mũi và kéo dài hơn 12 tuần.

- PTNSX chức năng: Là một phẫu thuật ít xâm lấn, bảo tồn niêm mạc trong điều trị VMXMT có hoặc không có polyp.

- Thang điểm Lund-Mackay cải tiến: Để xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh VMXMT dựa trên kết quả chụp cắt lớp (CT).

- VMX cấp tính tái phát: Bốn đợt mỗi năm của VMX cấp tính với các triệu chứng rõ rệt với khoảng thời gian không có triệu chứng giữa các đợt.

Những hướng dẫn chính

Các chỉ định lâm sàng cho PTNSX chức năng ở người lớn bao gồm tiền sử của một trong các bệnh sau:

- VMXMT có hoặc không có polyp mũi kèm kết quả nội soi và/hoặc hình ảnh CT không thể điều trị nội khoa.

- VMX do nấm.

- VMX một bên, VMXMT có hoặc không polyp mũi, khối nấm, u nhú đảo ngược.

- Các biến chứng của viêm xoang, lan sang hốc mắt hoặc nền sọ (áp xe não, viêm màng não, huyết khối tĩnh mạch xoang hang) hoặc viêm tủy xương trán.

- Polyp mũi xoang kèm theo tắc nghẽn đường thở hoặc hen suyễn khó kiểm soát.

- U nhầy (Mucocele).

- VMX cấp tính tái phát.

Mục đích của phẫu thuật xoang nội soi

PTNSX để cải thiện sự dẫn lưu của xoang và luồng khí qua mũi. Các mục tiêu bao gồm:

- Giảm số lượng và mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng.

- Cải thiện các triệu chứng liên quan.

- Cải thiện chức năng thở qua đường mũi.

- Cải thiện khứu giác của bệnh nhân.

Các loại phẫu thuật nội soi mũi xoang

Phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn mũi

1. Chỉnh hình vách ngăn mũi: Chuyển hướng sự liên kết và mở các đường dẫn khí trở lại bằng cách tái cấu trúc xương và sụn.

Phẫu thuật làm nhỏ cuốn mũi dưới trước và sau mổ

2. PT làm nhỏ cuốn mũi: Trong hốc mũi có 3 cuốn mũi chúng có thể gây tắc nghẽn mũi do phì đai và xuất tiết quá nhiều chất nhầy. PT làm nhỏ cuốn mũi không ảnh hưởng đến kích thước hoặc hình dạng của mũi và không gây tác dụng phụ lâu dài nào.

Phẫu thuật thẩm mỹ chức năng trước và sau mổ.

Phẫu thuật thẩm mỹ chức năng (đường rạch trong).

Phẫu thuật thẩm mỹ chức năng (đường rạch ngoài).

3. PT thẩm mỹ chức năng: Có hai loại: thẩm mỹ và chức năng. Nâng mũi chức năng được thực hiện bởi các bác sĩ PT TMH loại bỏ những bất thường gây ra vấn đề về thở như nghẹt mũi, ngáy ngủ, ngưng thở khi ngủ... Các bác sĩ có thể rạch một đường từ bên trong mũi hoặc bên ngoài.  

Phẫu thuật nâng lỗ thông xoang bằng bóng.

Phẫu thuật nâng lỗ thông xoang bằng bóng.

Phẫu thuật nâng lỗ thông xoang bướm bằng bóng.

4. Nông lỗ thông xoang bằng bong bóng là một thủ thuật ít xâm lấn giúp bệnh nhân giảm các triệu chứng VMXMT. Bác sĩ đưa một ống thông bóng mềm vào lỗ thông xoang được hỗ trợ bởi một sợi dây nhỏ với đèn pin ở đầu để giúp điều hướng. Khi quả bóng được đặt đúng vị trí, bóng sẽ được bơm căng để mở thông xoang. Bác sĩ dùng dung dịch nước muối sinh lý để giúp đẩy chất nhầy và mủ ra ngoài.

PTNSX chức năng (FESS).

5. PTNSX chức năng (FESS) phổ biến nhất hiện nay nhằm tạo ra hệ thống thoát nước tốt hơn, giảm tắc nghẽn và đào thải các chất bị viêm nhiễm ra ngoài mà vẫn duy trì các niêm mạc khỏe mạnh cho mũi hoạt động bình thường. 

TS.BS Nguyễn Ngọc Minh

BCH Hội Tai-Mũi-Họng TP.HCM và các tỉnh phía Nam

Phó chủ tịch Liên chi hội Mũi Xoang TP.HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Trở lại Các bệnh

Chia sẻ bài viết:

Copy link thành công

Bạn muốn đặt câu hỏi cho Nguyễn Ngọc Minh

Đặt câu hỏi cho bác sĩ