Hệ miễn dịch đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của mỗi con người, đặc biệt là sức khỏe phụ nữ mang thai và cho con bú. Do đó, sức khỏe của người phụ nữ mang thai và thai nhi luôn là một sự lo lắng và mối quan tâm hàng đầu của nhiều gia đình. Vậy vai trò then chốt của hệ miễn dịch và sức đề kháng quan trọng như thế nào trong sức khỏe của phụ nữ có thai và cho con bú? 

Phần 1 - Tư vấn chuyên môn

Hệ miễn dịch và sức đề kháng quan trọng như thế nào đối với sức khỏe của phụ nữ có thai và cho con bú?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời:

Cơ thể con người rất tuyệt vời từ cấu trúc đến chức năng và một trong những chức năng rất quan trọng chính là hệ thống miễn dịch, từ đó tạo nên sức đề kháng cho mỗi cá thể và nhờ đó con người sẽ không mắc các bệnh có thể lây qua đường hô hấp, tiêu hóa, bề mặt da và rất nhiều cửa ngõ để vi khuẩn, virus, ký sinh trùng xâm nhập vào trong cơ thể. Nhờ hệ thống miễn dịch của mỗi cá thể có sự chống lại với các tác nhân gây bệnh, mặc dù cơ thể tiếp cận với rất nhiều tác nhân gây bệnh từ vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, thậm chí những tác nhân không phải viêm nhiễm vẫn không bị mắc bệnh nhờ vào vai trò của hệ thống miễn dịch. Hệ thống miễn dịch được chia thành hai hệ lớn: thứ nhất là hệ thống miễn được hình thành ngay từ khi sinh ra; thứ hai là hệ thống miễn dịch thụ hưởng, được tạo ra trong quá trình cơ thể tiếp cận với các tác nhân gây bệnh, chính cơ thể tạo ra đề kháng để chống lại những tác nhân gây bệnh đó, hoặc kháng thể được đưa hẳn vào trong cơ thể để chống lại với một bệnh lý nào đó trong tình huống nguy cấp, đó chính là vai trò của miễn dịch đối với cơ thể của con người. 

Vai trò này sẽ có thay đổi khi người phụ nữ mang thai hay cho con bú, vì quá trình mang thai được xem như có một vật lạ xuất hiện trong cơ thể của người phụ nữ nên cơ thể sẽ phản ứng lại bằng cách quạt hóa hệ thống miễn dịch. Để giữ được thai nhi trong cơ thể người phụ nữ, cơ thể dần nhận diện được bào thai là một phần của người mẹ và hệ thống miễn dịch bắt buộc phải giảm đi để không loại bỏ bào thai ra khỏi cơ thể người phụ nữ. Vì vậy, về mặt sinh lý, trong quá trình mang thai đặc biệt là ba tháng đầu thai kỳ, hệ thống miễn dịch của người phụ nữ mang thai bị giảm đáng kể. Sự thay đổi này góp phần giúp cho thai nhi không bị loại bỏ khỏi cơ thể người mẹ, song cơ thể người phụ nữ sẽ rất dễ mắc bệnh khi tiếp cận với những tác nhân gây bệnh trong môi trường sống xung quanh. Do hệ thống miễn dịch, đề kháng của cơ thể bị suy giảm nên phụ nữ mang thai rất dễ bị mắc bệnh, nếu không được bổ sung hoặc không có những hỗ trợ để tăng cường hệ thống miễn dịch, tránh các tác nhân gây bệnh. Tương tự, đối với phụ nữ cho con bú, sau khi sinh bị mất sức và mất máu rất nhiều, hệ miễn dịch cũng bị suy giảm. Vì vậy, nếu không có cách sống, chế độ ăn, chế độ dinh dưỡng hoặc những bổ sung để giúp tăng cường hệ miễn dịch, phụ nữ đang cho con bú sẽ rất dễ bị mắc bệnh, đặc biệt những bệnh lây truyền qua đường hô hấp, đường tiêu hóa hoặc thậm chí lây truyền qua đường tiếp xúc.

Yếu tố phụ thuộc nào ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, sức đề kháng của phụ nữ có thai và cho con bú?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: 

Vai trò của hệ miễn dịch rất quan trọng đối với mỗi người và phụ thuộc vào mỗi cá nhân. Thứ nhất, phụ thuộc vào tình hình sức khỏe của mỗi người, với người bị mắc những bệnh mãn tính, sức đề kháng sẽ không tốt bằng một người khỏe mạnh bình thường. Thứ hai, như đã đề cập bên trên, sức đề kháng của người phụ nữ mang thai bị suy giảm nên sẽ khác với người không mang thai, đó là những thay đổi hiển nhiên. Bên cạnh đó, vai trò của hệ miễn dịch còn phụ thuộc vào một số yếu tố khác, cụ thể là chế độ sinh hoạt. Một người có chế độ sinh hoạt điều độ, lành mạnh, không sử dụng các chất kích thích, rượu, bia, thuốc lá sẽ có sức đề kháng và hệ thống miễn dịch làm việc tốt hơn so với những người có chế độ sinh hoạt, ăn uống, ngủ nghỉ, sử dụng các chất kích thích. Thứ ba, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất lớn trong việc điều hòa hoạt động hệ miễn dịch của cơ thể. Bởi vì bản chất của tất cả những kháng thể được tạo ra là protein, nên với những người bị suy dinh dưỡng, có chế độ ăn không đủ các thành phần quan trọng của thức ăn như đạm, mỡ, đường,... việc tạo ra kháng thể đối ứng với những tác nhân gây bệnh sẽ bị suy giảm rất nhiều. Vì vậy những người có chế độ ăn thiếu dinh dưỡng sẽ không đủ để đáp ứng được với việc phát huy vai trò của hệ miễn dịch.

Ngoài ra, một số vi chất liên quan đến quá trình tạo ra kháng thể cũng như hoạt động của các tế bào miễn dịch có hai cơ chế: từ tế bào và từ dịch thể từ các kháng thể được tạo ra trong cơ thể tùy theo các tác nhân gây bệnh. Nếu không có đủ các vi chất, cả hệ miễn dịch tế bào lẫn miễn dịch dịch thể đều sẽ bị ảnh hưởng. Ví dụ, những vi chất thường gặp như vitamin C, kẽm, vitamin A, sắt rất cần thiết để hệ thống miễn dịch có thể hoạt động được bình thường. Vì vậy, để hệ miễn dịch được hoạt động bình thường và tối ưu, bắt buộc phải quan tâm đến những yếu tố bên trên để có được một hệ miễn dịch tốt giúp cho cơ thể tự bảo vệ trước những tác nhân gây bệnh xung quanh cuộc sống của chúng ta.

Hệ miễn dịch suy giảm sẽ dẫn đến những hệ lụy gì trên sức khỏe của phụ nữ mang thai và cho con bú?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: 

Đối với phụ nữ mang thai, khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc hoạt động không tối ưu chắc chắn những tác nhân gây bệnh xung quanh có thể lây qua đường hô hấp, đường tiêu hóa cho đến tiếp xúc da rất dễ dàng xâm nhập vào cơ thể và khi cơ thể chống chọi không đạt hiệu quả chắc chắn bệnh sẽ bùng phát. Vì vậy, nếu hệ thống miễn dịch không được hoạt động tốt chắc chắn cơ thể rất dễ bị nhiễm các bệnh từ môi trường xung quanh. 

Cơ thể người mẹ có nhiệm vụ phải bảo vệ bào thai bên trong cơ thể của mình, vì vậy, khi mẹ bị mắc bệnh chắc chắn em bé cũng sẽ bị ảnh hưởng. Nếu những tác nhân nhỏ như các loại virus hoặc những vi trùng đi qua được hàng rào máu nhau, bánh nhau có thể xâm lấn trực tiếp vào trong em bé, tác động lên cơ thể còn rất non yếu từ bào thai gây ra những hậu quả như thai dị tật bẩm sinh, thai chết lưu, sảy thai hoặc thậm chí sinh non. Những tác nhân còn lại không qua được hàng rào máu nhau sẽ không tác động trực tiếp lên bào thai, nhưng sẽ tác động lên cơ thể người mẹ và gây ra những bệnh tật trên cơ thể thai phụ. Những triệu chứng có thể tác động lên bào thai như nhiễm trùng cấp tính làm cho mẹ bị sốt trên 39 độ, tim thai em bé cũng bắt đầu gia tăng, nếu kéo dài lâu ngày có thể xuất hiện dấu hiệu bị nôn ói, đó là những hậu quả của triệu chứng bệnh mẹ mắc phải. Vì vậy, khi mang thai mặc dù về mặt sinh lý, hệ miễn dịch của thai phụ đã giảm nên cần phải quan tâm để cố gắng tạo ra một hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn, không chỉ bảo vệ cho cơ thể của người mẹ mà còn bảo vệ sức khỏe của bào thai nằm bên trong cơ thể của người mẹ.

Đối với phụ nữ đang cho con bú, sữa mẹ luôn có các kháng thể và không có một loại sữa nào trên thế giới có được kháng thể giống như sữa mẹ. Do đó, khi cho con bú, vô hình chung người mẹ sẽ giúp nâng cao hệ thống miễn dịch của con trong thời gian hệ miễn dịch của em bé chưa hoàn chỉnh. Việc cho con bú không chỉ cung cấp dinh dưỡng cho em bé phát triển một cách toàn diện mà còn giúp em bé chống chọi được rất nhiều các bệnh lý. Đặc biệt là ở lứa tuổi nhũ nhi, bệnh về hô hấp, tiêu hóa là một trong những bệnh rất thường gặp, nếu nhận được những kháng thể từ cơ thể người mẹ sẽ giúp em bé hạn chế mắc những bệnh lý này hơn. Tuy nhiên, trong quá trình cho con bú người mẹ cần rất nhiều năng lượng cũng như trải qua một cuộc sống, đặc biệt những tháng đầu sau khi sinh, cơ thể người mẹ cũng chưa hồi phục, vì vậy mà rất cần có một chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi, chăm sóc để những phụ nữ đang cho con bú có hệ miễn dịch làm việc tốt, từ đó có thể tạo ra nhiều kháng thể hơn. Thông qua sữa mẹ, có thể giúp cho các bé chống chọi được các bệnh xung quanh khi cơ thể của bé chưa hoàn chỉnh và đặc biệt hệ thống miễn dịch của bé chưa hoạt động, hoặc thậm chí chưa hoàn chỉnh.

Góc nhìn của DS Nguyễn Thanh Phong khi hệ miễn dịch và sức đề kháng của phụ nữ mang thai và cho con bú suy giảm sẽ như thế nào?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Xin nói thêm, nếu cơ thể không có hệ miễn dịch hoặc là hệ miễn dịch suy yếu rất dễ mắc các bệnh lý do các vi khuẩn và virus tấn công vào. Cơ thể sẽ dễ mắc các bệnh lý về đường hô hấp cao hơn so với người bình thường, bệnh lý về đường tiêu hóa, hoặc có thể bị nhiễm trùng ngoài da.

Hệ miễn dịch và sức đề kháng của phụ nữ mang thai và cho con bú bị ảnh hưởng như thế nào khi thời tiết thay đổi thất thường?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: 

Vào thời kỳ giao mùa con người rất là dễ bị bệnh bởi sự thay đổi của thời tiết lúc nắng, lúc mưa hoặc lúc nóng, lúc lạnh. Nhiều khi cơ thể sẽ không thích ứng và sẽ rất dễ bị ảnh hưởng nếu có một sự tấn công nào đó vào trong cơ thể. Ở những nước ôn đới, một năm có đủ bốn mùa, giữa mùa thu và mùa đông hoặc mùa đông và mùa xuân là thời điểm có tỷ lệ bị các bệnh về đường hô hấp rất nhiều, đặc biệt những xứ ôn đới ngoài chuyện nhiễm trùng hô hấp còn thêm dị ứng đường hô hấp, viêm mũi dị ứng, thậm chí là suyễn do hít phải các phấn hoa khi mùa xuân tới trăm hoa đua nở. Đối với khu vực Việt Nam, phía Bắc có đủ bốn mùa tương tự như một quy luật đó. Nhưng ở miền Nam, chỉ có mùa nắng và mùa mưa, nên sự giao mùa giữa mùa nắng và mùa mưa hoặc lâu lâu xuất hiện một cơn mưa bất chợt như những ngày vừa qua sẽ rất dễ bị bệnh, đặc biệt là các bệnh liên quan nhiễm trùng đường hô hấp. Một trong những bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thường gặp nhất là cúm, siêu vi cúm có rất là nhiều chủng khác nhau, có thể hơn một trăm chủng. Vì vậy, khi nhiễm những chủng cúm virus này, tùy theo chủng loại virus sẽ có những biểu hiện cúm khác nhau, mức độ nặng khác nhau cũng như thời gian bị cúm khác nhau. 

Đối với phụ nữ khi mang thai bị cúm thì sao? Thứ nhất về mặt logic, hệ miễn dịch trong thời gian mang thai bị giảm kèm theo tác nhân của thời tiết, phụ nữ mang thai rất dễ bị nhiễm cúm. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo rằng trước khi mang thai nên tiêm ngừa cúm hoặc thậm chí đang có thai bác sĩ cũng nên tiêm ngừa cúm trước thời điểm giao mùa bởi cúm không có chống chỉ định tiêm ngừa ở phụ nữ mang thai, do đó phụ nữ nên tiêm ngừa trước khi mang thai hoặc thậm chí có thai vẫn có thể tiêm được. Nhưng rất không may rằng vaccine cúm chỉ giới hạn vài loại chủng mà không bao phủ hết tất cả các chủng cúm, vì vậy nếu có tiêm ngừa cúm đi nữa, cơ thể vẫn có nguy cơ mắc cúm. Khi người phụ nữ mang thai mắc cúm, nếu mắc phải virus cúm nhưng tác động của nó không dữ dội người mẹ sẽ vượt qua được, chỉ vài ngày bị cúm và bị sốt, sổ mũi, nghẹt mũi cũng không ảnh hưởng tới em bé. Nhưng nếu chẳng may gặp phải loại virus tác động mạnh, độc hại lớn và đặc biệt bị mắc cúm ở ba tháng đầu thai kỳ sẽ rất dễ có nguy cơ gây ra hậu quả cho em bé, có thể dẫn tới những dị tật bẩm sinh như dị tật bẩm sinh ở tim, sứt môi, chẻ bờm. Điều này cũng có thể gây ra những hậu quả cho em bé khi được sinh ra. 

Thứ hai, nếu bị cúm nặng sớm hơn trong ba tháng đầu thai kỳ, khi các cơ quan của em bé chưa được cấu hình một cách phân hóa có thể dẫn đến là thai chết lưu, nếu trễ hơn có thể dẫn đến tình trạng sảy thai hoặc sinh non. Vì vậy, việc nhiễm cúm là một vấn đề rất thường gặp, nhưng khi mang thai lại có thể gây ra những hậu quả rất lớn cho mẹ và em bé. Do vậy, khi đang mang thai hoặc đang trong giai đoạn cho con bú, về mặt sinh lý, hệ thống miễn dịch đang suy giảm, những thời điểm giao mùa chúng ta phải hết sức là thận trọng. Người mẹ cần phải có những hỗ trợ để tăng cường hệ thống miễn dịch của bản thân không chỉ bảo vệ cho cá nhân mà còn bảo vệ cả bào thai nằm trong cơ thể thông qua hệ thống hoạt động miễn dịch của cơ thể, để truyền kháng thể qua dòng sữa giúp cho đứa con nhỏ bé có thể có được sức đề kháng chống lại các tác nhân gây bệnh ở xung quanh.

Những kháng thể sẽ tạo hệ miễn dịch cho con như thế nào trong giai đoạn phụ nữ mang thai và cho con bú?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời: 

Khi hệ miễn dịch của cơ thể làm việc, sẽ có hệ miễn dịch tế bào và hệ miễn dịch dịch thể. Hệ miễn dịch dịch thể chính là cơ thể sẽ tạo ra các kháng thể, chủ yếu là IgG và các IgG sẽ lưu thông trong hệ tuần hoàn, cụ thể là trong máu của người mẹ. Khi những kháng thể IgG của cơ thể người mẹ được tạo ra thông qua cuộc sống hằng ngày, người mẹ tiếp cận với các tác nhân gây bệnh và tạo ra các kháng thể để bảo vệ cơ thể mình, những kháng thể này khi đi qua được hàng rào máu nhau, bánh nhau và tới dây rốn để vào trong cơ thể em bé, vô hình chung em bé sẽ nhận được những kháng thể và chính những kháng thể này sẽ lưu lại trong cơ thể em bé và sau này khi được sinh ra đời em bé sẽ sử dụng những kháng thể này để chống lại các tác nhân gây bệnh. 

Tuy nhiên, IgG không phải vĩnh viễn, có thể sẽ hao hụt dần theo thời gian. Do đó, những ngày đầu, những tuần đầu tiên sau khi sinh em bé có rất nhiều kháng thể được nhận từ vòng tuần hoàn máu của mẹ thông qua bánh nhau. Nhưng khi đến những tuần tiếp theo, nếu em bé không được bú mẹ, nguồn IgG sẽ cạn kiệt dần và đến những tháng thứ tư trở đi là những tháng hầu như lượng IgG bị cạn kiệt, trong khi cơ thể và hệ thống miễn dịch của em bé chưa hoàn chỉnh để có thể tạo ra được những kháng thể IgG đó. Vì thế, hầu như giai đoạn đó bé rất dễ bị nhiễm các bệnh liên quan đến nhiễm trùng từ môi trường xung quanh như từ đường hô hấp, đường tiêu hóa. Nếu người mẹ cho con bú sẽ giúp cung cấp nguồn dinh dưỡng cho con phát triển với thành phần dinh dưỡng rất tốt, bởi vì sữa mẹ thay đổi từng ngày, từng tuần, từng tháng theo giai đoạn phát triển của em bé. Ví dụ, những giờ đầu tiên và ngày đầu tiên sau sinh, hệ tiêu hóa của em bé chưa làm việc tốt nên sữa non có đặc điểm rất ít nhưng nồng độ thành phần về đạm, các chất cần thiết trong quá trình dinh dưỡng rất cao. Để em bé bú một lượng ít nhưng vẫn đáp ứng được nhu cầu năng lượng cho bé trong những giờ đầu, những ngày đầu sau khi sinh, sau đó sữa non sẽ từ từ thay thế và trở thành sữa vĩnh viễn có hàm lượng để làm sao để em bé hấp thu được dễ dàng, thuận lợi cho quá trình phát triển. Sáu tháng đầu tiên, hàm lượng protein trong sữa mẹ cao hơn so với những tháng sau, nên cơ thể con người rất tuyệt vời, rất phù hợp theo từng giai đoạn của em bé phát triển. Bên cạnh nguồn dinh dưỡng đó, trong sữa mẹ cũng có kháng thể, tất cả những IgG tạo ra để bảo vệ cơ thể người mẹ, đi trong máu qua được sữa mẹ. Khi mẹ cho con bú đồng thời mẹ cung cấp một lượng IgG cho các em bé trong giai đoạn mà em bé đang hao hụt về IgG và em bé được bảo vệ từ các kháng thể thông qua sữa mẹ. Vì vậy, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời mà chưa có một nguồn dinh dưỡng nào trên thế giới có được kháng thể giống như sữa mẹ để có thể vừa giúp em bé phát triển vừa bảo vệ em bé khỏi những tác nhân gây bệnh trong giai đoạn cơ thể của em bé chưa hoàn chỉnh về mặt hệ thống miễn dịch.

Làm sao để tăng cường hệ miễn dịch và sức đề kháng trong những giai đoạn phụ nữ mang thai và cho con bú?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời:

Trong giai đoạn đang mang thai hoặc đang cho con bú là giai đoạn hệ thống miễn dịch giảm sinh lý, không phải bệnh lý và hết giai đoạn này tự khắc sẽ hồi phục. Khi mang thai, quan trọng nhất chính là chế độ dinh dưỡng phải cân đối, đầy đủ vì tất cả những nguyên liệu để hệ thống miễn dịch hoạt động được bắt buộc phải lấy từ dinh dưỡng, nếu không cung cấp dinh dưỡng đầy đủ hoặc dinh dưỡng bị lệch lạc chắc chắn rằng hệ thống miễn dịch sẽ không thể có đủ nguyên liệu để hoạt động. 

Những phụ nữ mang thai hoặc những người phụ nữ đang cho con bú cần lưu ý đến chế độ dinh dưỡng của mình phải đầy đủ và cân đối tất cả những thành phần quan trọng cần thiết như phải có đầy đủ đạm, mỡ, lipid. Nếu chỉ ăn đạm, không ăn mỡ và lipid sẽ không thể đáp ứng được nhu cầu để hệ miễn dịch hoạt động tốt hoặc một chế độ dinh dưỡng thiếu chất đạm chắc chắn sẽ không đủ nguyên liệu để sản xuất ra các kháng thể IgG cần thiết bảo vệ cơ thể mẹ và em bé. 

Thứ hai là một chế độ sinh hoạt đều đặn sẽ giúp hệ miễn dịch của cơ thể người phụ nữ, đặc biệt trong quá trình mang thai và cho con bú hoạt động tốt hơn và phải lưu ý đến giấc ngủ, vì khi người phụ nữ mang thai hoặc cho con bú hoặc bất cứ một người nào, giấc ngủ rất quan trọng. Giấc ngủ liên quan đến sự tái lập lại các hoạt động của cơ thể cũng như tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch. Nếu ngủ không đủ có thể làm cho hệ miễn dịch suy yếu và đặc biệt trong quá trình mang thai hoặc cho con bú, việc ngủ nghỉ cũng bị ảnh hưởng. Nếu ban đêm người mẹ thức với em bé, ban ngày ngủ bù nhưng vẫn không đủ, ít nhất là 8 tiếng một ngày có thể sẽ làm giảm lượng sữa của người nuôi con bằng sữa mẹ. Đồng thời chất lượng của hệ thống miễn dịch cũng sẽ bị suy giảm vì vậy chị em phải quan tâm đến giấc ngủ. Đôi khi mang thai, nhiều phụ nữ có thể bị rơi vào tình trạng mất ngủ do căng thẳng, lo lắng quá hoặc thậm chí sự thay đổi về nội tiết trong quá trình mang thai cũng dẫn đến tình trạng mất ngủ, người mẹ cần phải điều trị sớm các rối loạn này để hệ thống miễn dịch nói riêng và sức khỏe nói chung có thể thích ứng được trong hoàn cảnh mới và đặc biệt khi còn phải đảm bảo được sức khỏe của bào thai hoặc có đủ sức khỏe để chăm sóc con trong giai đoạn đang cho con bú. 

Thứ ba là tinh thần, tinh thần của người phụ nữ trong thời gian mang thai và đang cho con bú rất quan trọng. Nếu người phụ nữ đang cho con bú hoặc là đang mang thai bị căng thẳng, stress quá nhiều sẽ dẫn đến tình trạng hệ thống miễn dịch làm việc bị suy giảm thêm. Vì vậy vai trò của người chồng, những thành viên trong gia đình rất quan trọng giúp cho chị em phụ nữ trong giai đoạn mang thai và cho con bú gia tăng hoạt động của hệ thống miễn dịch. Do đó, nếu có sự đồng hành hỗ trợ của người chồng sẽ giúp chị em bớt căng thẳng hơn và cũng góp phần giúp hệ miễn dịch hoạt động được tốt hơn. 

Ngoài ra, một số những vi chất như vitamin C, vitamin A, kẽm, sắt góp phần tạo ra những nguyên liệu giúp hệ miễn dịch có thể hoạt động một cách hiệu quả cần phải lưu ý để bổ sung. Đôi khi trong chế độ ăn không có đủ những thành phần đó hoặc đôi khi có nhưng do quá trình chế biến thức ăn không đúng cách, cuối cùng đưa vào cơ thể rất nhiều nhưng không có chất nào hoạt động, nên người mẹ cũng cần phải quan tâm để bổ sung đầy đủ đảm bảo rằng cơ thể, sức khỏe của người phụ nữ đang mang thai cũng như đang cho con bú được tốt và đặc biệt là hệ thống miễn dịch có thể hoạt động được tối ưu.

Những yếu tố, nguyên nhân chính nào dẫn đến tình trạng thiếu hụt vitamin, khoáng chất và kéo theo là hệ miễn dịch cũng bị suy giảm giai đoạn phụ nữ mang thai và cho con bú?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Vitamin có tác dụng bảo vệ các tế bào khỏi các tác nhân gây hại bên ngoài. Các khoáng chất có chủ yếu trong phần cấu tạo tế bào và duy trì sự phát triển của răng, xương và cơ. Nên hai yếu tố này rất quan trọng với hệ miễn dịch và các nguyên nhân chủ yếu để làm cơ thể thiếu hụt vitamin và khoáng chất thường là những người bị thiếu hụt đó do chế độ ăn không đầy đủ và những người sử dụng thuốc kháng sinh làm cho một số vi khuẩn trong đường ruột bị tiêu diệt dẫn đến tổng hợp vitamin không được đảm bảo.

Bổ sung những vitamin và khoáng chất với liều lượng như thế nào là phù hợp đối với phụ nữ mang thai và cho con bú?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Đối với vitamin C liều lượng dùng tối đa một ngày có thể từ 50 -1000mg nhưng tối đa chỉ 2000mg trong ngày. Với vitamin D3 chỉ sử dụng được từ 10 - 15 mcg, còn với kẽm có thể sử dụng từ 5 - 15mg trên một ngày nhưng tối đa chỉ được sử dụng 40mg/ngày. Với Magie có thể sử dụng từ 2 - 2.5mg/ngày, nhưng tối đa chỉ được 10mg/ngày. Đối với những người bị suy thận mạn hoặc thận yếu thì phải có sự chỉ định của bác sĩ.

Sử dụng viên sủi như thế nào để hiệu quả tốt nhất và cũng phù hợp với giai đoạn phụ nữ mang thai và cho con bú?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Việc đầu tiên, cần phải sử dụng đúng liều lượng, chỉ 1 viên/ngày và sử dụng vào buổi sáng tốt nhất và uống sau khi ăn. Lưu ý khi sử dụng vitamin hòa tan với nước, hãy để viên sủi được hòa tan hoàn toàn, sau đó uống ngay, không nên để quá lâu mới uống.

Phần 2 - Câu hỏi của khán giả

Thưa bác sĩ Diễm Tuyết, tôi nhờ bác sĩ có thể tư vấn giúp tôi là những thực phẩm cũng như là những vitamin C hay là những khoáng chất mà phụ nữ trong giai đoạn có thai và giai đoạn cho con bú có thể sử dụng được để có thể tăng cường được sức đề kháng, đặc biệt là trong thời tiết giao mùa như thế này, những ngày mà nắng cũng có, rồi mưa bất chợt cũng có và như vậy thì tôi cũng thấy là sức khỏe của mình trong những ngày này cũng bị suy giảm. Rất mong là bác sĩ tư vấn giúp tôi về điều này. 

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời:

Rất cảm ơn câu hỏi của bạn đã đặt cho chương trình và tôi nghĩ câu hỏi này rất hay. Trước khi dùng thuốc, mỗi người nên lưu ý đến các thực phẩm ăn hàng ngày để có thể đa dạng hóa và tối ưu hóa các thành phần cơ thể đang cần. Ví dụ, vitamin C rất đơn giản, đối với những thức ăn có vị chua hầu như đều có hàm lượng vitamin C khá cao và Việt Nam là một nước nhiệt đới, nên các loại trái cây và các loại rau hầu như có rất nhiều vitamin C và đặc biệt khi phụ nữ mang thai thường bị thai hành và rất hay thèm chua. Do đó, việc bổ sung thức ăn có vị chua như cam, quýt, bưởi là những loại trái cây có hàm lượng vitamin C rất  cao cũng có thể giúp cho việc tối ưu hóa thành phần vitamin C trong chế độ ăn của bản thân. Tuy nhiên, nếu chế biến không đúng cách thì mặc dù nguồn thức ăn đưa vào rất nhiều nhưng có thể bị mất đi trong quá trình chúng ta chế biến hoặc trong quá trình hấp thu, ăn vào rất là nhiều nhưng không hấp thu cũng không mang lại lợi ích. Hoặc ví dụ như sắt có nhiều trong các loại thịt màu đỏ như thịt bò, trứng gà, trong các loại rau như rau dền, rau muống. Mặc dù những loại thực phẩm đó có rất nhiều sắt nhưng nếu chế biến không đúng, đun hoặc nấu ninh nhiều quá, tất cả những thành phần đó có thể biến hóa và đưa vào cơ thể cũng không đủ. Ngoài ra, khi dùng sắt chung với canxi, như uống viên sắt hoặc ăn thực phẩm chứa sắt sau đó uống sữa vô tình canxi tạo ra một màn chắn không hấp thu được sắt. Vì vậy nhiều người nói rằng khi dùng thức ăn hoặc dùng thuốc cũng phải có cách để hấp thu được tối đa. Trong viên bổ sung sắt, khi uống cũng có thể phối hợp với vitamin C để tăng tính hấp thu của sắt. Khi uống sắt kèm theo uống chung với vitamin C sẽ giúp tăng hấp thu sắt. Nhưng ngược lại, canxi dùng với vitamin C sẽ làm giảm hấp thu. Vì vậy cần phải lưu ý ngoài việc thức ăn hoặc các viên bổ sung khoáng chất và vitamin thì cách dùng cũng rất quan trọng, vì có liên quan đến việc hấp thu và đưa vào trong cơ thể của mình. Nếu nguồn bổ sung quá nhiều nhưng không hấp thu được bao nhiêu vào cơ thể thì cơ thể vẫn bị thiếu dinh dưỡng.

Thưa dược sĩ, có thể cho tôi biết là phụ nữ mang thai và cho con bú thì có thể uống được viên sủi Optimax VID Fighter hay không, có cần lưu ý gì ở thời điểm sử dụng hay không và kèm theo là câu hỏi rất là cụ thể. Tôi có thể mua sản phẩm này ở đâu để tránh mua phải những hàng giả hay là hàng kém chất lượng?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Câu trả lời là: Có. Người phụ nữ mang thai vẫn có thể sử dụng được viên sủi C của Optimax VID Fighter và cần có một số lưu ý như sau: nên sử dụng vào buổi sáng, sau khi ăn và chỉ sử dụng 1-2 viên một lần trên tuần, hoặc nên dùng cách ngày, không được dùng liên tục và hiện nay viên sủi vitamin C Optimax VID Fighter đang được bán trong các chuỗi nhà thuốc Long Châu trên toàn quốc, mọi người có thể đến mua trực tiếp tại nhà thuốc hoặc liên hệ với hotline của Optimax để dược sĩ được tư vấn thêm.

Thưa bác sĩ, tôi cũng nghe nói là uống dạng viên sủi có chứa những chất có thể gây sỏi thận, nhất là với thai phụ thì điều này có đúng hay không? Và tôi có thể sử dụng viên uống dạng sủi như thế nào cho đúng bởi vì tôi cũng đang trong giai đoạn mang thai?

PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết trả lời:

Đối với viên sủi Optimax có thành phần chủ yếu là vitamin C. Ngoài ra còn có một số những vi chất khác. Khi uống vitamin C đối với tất cả mọi người không riêng phụ nữ mang thai, cũng có nguy cơ dễ làm lắng đọng các cặn ở thận và có thể tăng nguy cơ sỏi thận ở một số cơ địa, không phải tất cả mọi người. Vì vậy, khi có nguy cơ mỗi người cần phải hết sức thận trọng và không chỉ trong quá trình mang thai mà ngay cả khi không mang thai cũng cần phải thận trọng. Tuy nhiên vitamin C hay gây tác dụng phụ nhiều nhất chính là tác động lên dạ dày, khi uống vitamin C sẽ có nhiều người hay bị đau dạ dày. Như dược sĩ Phong đã dặn dò, nên uống vitamin C sau khi ăn bởi vì lý do trên. Vitamin C uống lâu ngày có thể tác động lên dạ dày và có thể gây ra viêm loét dạ dày. Vì vậy, cần lưu ý khi sử dụng, nên ăn xong mới uống, không uống khi bụng đói. Mặc dù viên sủi Optimax VID Fighter có mùi vị rất ngon, giống như nước giải khát, nếu uống chung với đá khi đang khát nước sẽ thấy rất giải khát nhưng uống như vậy rất nguy hiểm vì uống khi bụng đói rất dễ dẫn đến tình trạng viêm loét dạ dày và nếu không điều trị kịp thời hoặc tiếp tục duy trì tác nhân gây ra có thể dẫn đến thủng dạ dày. Tóm lại, quan trọng nhất khi chúng ta sử dụng vitamin C nói chung và viên sủi Optimax nói riêng cần phải lưu ý nên dùng sau khi ăn.

Thưa bác sĩ, tôi bị cao huyết áp, tôi cũng có sốt và ho như vậy thì tôi có thể sử dụng viên sủi Optimax VID Fighter được hay không? 

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Vẫn có thể dùng được và nên lưu ý trong thành phần của viên sủi Optimax VID Fighter có một lượng natri và lượng muối natri, lượng muối này khi dùng có thể làm tăng huyết áp nên chỉ dùng 1-2 viên trên một tuần và tốt nhất nên chuyển dạng bào chế để sử dụng chứ không nên sử dụng bằng dạng sủi.

Ba của tôi thì bị tiểu đường cộng với lại bị mỡ máu và đang uống thuốc để điều trị. Vừa rồi thì có test nhanh dương tính thì cũng bị Covid, cho nên vấn đề mà anh đặt ra ở đây là trong trường hợp này thì có thể sử dụng thêm vitamin C để mà tăng sức đề kháng cũng như là uống thì có cần phải lưu ý gì để tránh tình trạng tương tác với thuốc tiểu đường và thuốc mỡ máu mà ba của anh đang sử dụng hay không?

DS Nguyễn Thanh Phong trả lời:

Có thể sử dụng được viên sủi vitamin C Optimax VID Fighter và nên lưu ý uống vitamin C cách với hai thuốc tiểu đường và mỡ máu khoảng 2-3 tiếng. Nếu cần có thể liên hệ với lại hotline của Optimax để dược sĩ tư vấn kỹ hơn.

Theo Tạp Chí Sức Khỏe